Youtube arama sonuçlarını tarihe göre sıralamak

Youtube'da bir süredir arama sonuçları yüklenme tarihine göre sıralanamıyor. Bunu önemseyenler için Automation Avenue kanalındaki şu videoda bunu yapmanın "gizli" yolu anlatılmış.

Arama kutusunda bir kelime yazıp enter'a bastığımızda arama sonuçlarını sıralamak için sağ üst köşedeki  "filtreler" butonu aracılığıyla sadece "Popülerlik" veya "Alaka Düzeyi"ne göre sıralayabiliyoruz.

Popülerliğe göre sıraladığımda adres satırının en sonuna

&sp=CAM%253D

gibi bir parametre ekleniyor, alaka düzeyine göre sıraladığımda ise

&sp=CAASAA%253D%253D

gibi bir ifade. Bahsettiğim video, tarihe göre sıralamak için burayı elle düzelterek sadece

&sp=CAI

yapmayı öneriyor. Sondaki %253D  Base64 olarak encode edilmiş eşittir '=' karakteri. Bunu yazmayabilirim. Ama enter'a bastıktan sonra Youtube bunu otomatik ekleyecek.

Ping ile gönderilen veri

En çok kullanılan sorun gideme aracımız ping. Windows'da her ping varsayılan 4 adet ICMP paketi gönderir, karşı tarafın da aynı sayıda ICMP paketi ile cevap vermesini bekler. Linux'ta varsayılan gönderme sayısı sınırsızdır. Ctrl+C'ye basana kadar gönderir. Windows'da her seferinde 32 byte gönderildi, 32 byte alındı gibi bir bilgilendirme görüntülenir, başarılı gönderme ve alma işlemleri için. Linux'ta da 48 byte'tır bu miktar.

Peki ne gönderir bu arkadaş? Windows'da abcd.. ile başlayan yapay bir veri gönderildiğini biliyordum. Ama powershell'in Test-Connection veya Linux'un ping'inin, Sysinternals'ın psping'inin veya Nirsoft'un PingInfoView'unun ne gönderdiğini bilmiyordum.

Windows ping aracı: abcdefghijklmnopqrstuvwabcdefghi

Test-Connection:    abcdefghijklmnopqrstuvwabcdefghi

Linux png:          <º______________________!"#$%&'()*+,-./01234567 

psping:             aralarına 0x00 yerleştirilmiş veri

PingInvoView:       tamamen rastgele karakterler 

Linux ping aracı 48 byte veri gönderiyor. Alt tire karakteri "_" ile gösterdiğim alanlar 0x00 ile 0x20 arasında basılamayan karakterler. Benzer şekilde sysinternals aracı psping de her harf arasına 0x00 yerleştirilmiş (UTF16 ?), bir yerden okunan (nereden, bulamadım) bazı karakter veri gönderiyor. Her seferinde farklı içerik.

Alıcı ister Windows olsun, ister Linux, farketmez. Gönderen ne gönderdiyse aynı şekilde cevap geliyor. Bunun bazı istisnaları yok değil ama bu durum konumuzun dışında.

Aşağı kaydırılamayan sayfalar

Bazen internette araştırdığım bir konu ile ilgili girdiğim sayfalarda çok değerli makaleyi okurken önüme birden bir "ödeme duvarı" (paywall) çıkıyor. Ödeme duvarı bir div tagı şeklinde içeriğin üzerinde yer alıyor. Tarayıcıların denetle/izle seçeneği ile DOM ayarlarına gidip bu div'i silebiliyorum ama altında yer alan içeriği kaydıramıyorum. Dolayısıyla tarayıcıma kadar gelmiş yazıyı okuyamıyorum.

Bu duruma bir çözüm buldum. Sayfanın DOM yapısında olması gereken dikey kaydırma çubuğu yok. Bunu çıkarmak için F12 ile geliştirici araçlarına (developer tools) gelerek konsol bölümüne aşağıdakini yazdığımda kaydırma çubuğu görüntüleniyor ve içeriğe ulaşabiliyorum.

document.body.style.overflow="auto"

Alternatif olarak

document.body.style.overflowY="scroll"

İleri seviye olarak

window.onwheel = null;
window.onscroll = null;
document.onwheel = null;

denenebilir. Ve hatta

document.body.style.height = 'auto';
document.body.style.position = 'static';
document.documentElement.style.height = 'auto';

Benim durumumda ilki sonuç verdi, ama gelecekte daha ileri farklı yöntemler ile karşılaşılabilir.

İçerik bir ödeme alınmadan ulaşılamayacaksa tarayıcıma kadar gelmemeli.

Sayfanın yüklenme zamanı

Şöyle bir amacım var: Web tarayıcım bir süredir açık. Mevcut sayfa kendini yenilememiş. Sayfada yükleme anında çekilmiş bazı veriler var ama ne zamana ait olduğuna dair bir veri yok. Bunu bulmanın bir yolu var mı?

Evet. F12 ile geliştirici araçlarına geçip konsola gelip oraya

performance.timing

yazınca navigationStart, redirectStart, fetchStart, domainLookupStart, connectStart, vs bir sürü zaman etiketi (timestamp) çıkıyor. Bu zaman etiketlerini milisaniye cinsinden. Bunları

(Get-Date "1970-01-01").AddMilliSeconds(1754546232722)

gibi bir komutla (Powershell) tarih ve zamana çevirebilirim. Ama bu UTC olacak. Yerel saate çevirmek için (Türkiye için +3 saat) AddHours(3) eklemeliyim.

(Get-Date "1970-01-01").AddMilliSeconds(1754546232722).AddHours(3)

Ya da geliştirici araçlarının konsoluna

new Date(performance.timing.navigationStart)

yazmam gerek.

Windows 11 için tarifeli bağlantı

Bilgisayarımı kısıtlama olmadan bir kablosuz ağa bağlamak güzel bir şey. Ama bazı durumlarda kısıtlı paketi olan cep telefonu veya başka mobil bağlantılar üzerinden internete bağlanmam gerektiğinde Windows'un bütün güncellemelerini başlatıp kotayı doldurmasını istemiyorum. Bunun için Ayarlar > Ağ ve İnternet > Wi-Fi bölümünden istediğim kablosuz ağı seçip özelliklerinden "Tarifeli bağlantı" ayarını "Açık" konuma getirdim.

 Ya da bunun eşdeğerini komut satırından yapmak için önce mevcut kablosuz ağları bir sorgulayayım.

netsh wlan show profiles

Bu komutun çıktısında en alta doğru "Cost settings" bölümünde Cost kısmında "Unrestricted" yazıyorsa tarifeli değildir. Burada "Fixed" görmek gerek. Onun için aşağıdaki komutla bunu yapabilirim.

netsh wlan set profileparameter name="POCO X3 Pro" cost=Fixed

Bu şekilde Windows'un arka planda güncellemeler, OneDrive dosya yükleme ve indirmeleri gibi yüklerden kurtulabiliriz. Ama bazı üçüncü parti uygulamalar bu kurallara uymayabilir, kontrol etmekte fayda var.

Web Tarayıcılar

Ladybird tarayıcısının da görünmeye başlamasıyla elimizdeki tarayıcılara bir bakmak istedim. Özellikle Windows dünyasındaki web tarayıcıların çoğu iki tarayıcı moturundan türediler: Gecko ve Blink. Gecko, Firefox'un da kullandığı, Mozilla Vakfı tarafından geliştirilmiş bir motor. Blink ise Chromium tarafından kullanılan bir motor. Bunun dışında bir de Webkit var ama sadece Safari tarafından kullanılıyor. Bir de eskiden Presto vardı, sadece Opera tarafından kullanılan ama sanıyorum şu anda yok.

Gecko tarayıcı motorunu kullanan tarayıcılar:

1. Firefox

 

Netscape'in misyonunu devam ettiren tarayıcı. Açık kaynak kodlu. Özgür. Linux'ta varsayılan olarak gelmeye devam ediyor. Son dönemlerde kullanıcı verilerini satma olayı ile gündeme geldi.

2. LibreWolf

"Firefox'un kapalı kaynak kodlu bileşenleri çıkarıldıktan sonra geriye kalan" şeklinde anlatılıyor. Pocket gibi gereksiz bileşenler yok, uBO yüklü geliyor. Gizlilik ve güvenlik ayarları yapılmış gelen bir Firefox gibi (Ayarlar>Gizlilik ve Güvenlik>Gelişmiş izleme koruması=Sıkı olarka geliyor). Çevrim dışı çeviri var. Firefox sync varsayılan olarak kapalı geliyor, ama açılabiliyor. Firefox containers varsayılan etkin geliyor.

3. Waterfox

Firefox'un eski bir sürümünden türediği yazılmış ama yeni Firefox özelliği çevrim içi çeviri var. Firefox ve LibreWolf'a göre daha hızlı. Firefox containers varsayılan etkin geliyor ama uBO yüklü değil. Pocket de yok çok şükür.

4. Tor

 

Onion routing denen protokolü destekleyen 2 tarayıcıdan biri olmasının dışında yüksek hassasiyetle kullanıcı tarafındaki bazı "parmak izi" olarak nitelenen kullanıcıya özgü verilerin alınmasını engelleyen/zorlaştıran bir tarayıcı. Her gün kullanım için uygun mudur, bilemiyorum. Ama yüksek güvenlikli işler için uygun.

5. Floorp

 

Piyasada Firefox türevi yeni bir tarayıcı olduğunu öğrendiğimde atladığım bir tarayıcı. Benchmark puanı Waterfox'tan da yüksek. Japonya merkezli bir geliştirme ekibinin ürünü. uBO yüklü değil ama containers özelliği etkin geldi. Firefox sync özelliği var.

6. Zen

 

Son dönemlerin favori tarayıcısı. Reddit'te en çok bahsedilen. En önemli özelliği henüz Firefox'a bile gelmemişken dikey tarayıcı sekmesini desteklemesi oldu. Galiba Firefox'tan sıkılanların seçimi. Containers varsayılan olarak geliyor, uBO da. Firefox sync var.
 

7. Pale Moon

Firefox'un çok eski görünümüne sahip. Biraz sıkıcı olabilir. Günlük ihtiyaçlar için kullanılabilir mi?

8. Sea Monkey

 

Firefox'un daha da eski bir görünümü; hatta Mozilla suite gibi bir görünüşe sahip. Çağdaş bir tarayıcı olarak tercih edilir mi, bilemiyorum.

Blink tarayıcı motorunu kullanan tarayıcılar

1. Chromium

 

 

 

Google Chrome'un tabanı olarak vazife yapan tarayıcı. Windows dünyasında çaba sarfetmeden bulmak zor. Bulduktan sonra da niye bu çaba demek olası. Bir ara Google hizmetlerinin Chromium'dan kaldırılması gündemdeydi, ama radarımın dışında bir tarayıcı olduğu için denemedim, bilmiyorum.

2. Google Chrome

 

Temelde bir reklam şirketi olan Google'ın kullanıcı verilerine bir şekilde erişmek ve kullanabilmek için çıkardığı ve nedense çok popüler olan tarayıcı. Piyasada bu kadar tarayıcı varken kullanmak için herhangi bir neden göremiyorum. Özellikle de manifest v3 sonrası.

3. Brave

Chrome türevi olarak piyasaya çıkan ve güvenlik ve gizlilik endişeleri olan kişiler için uygun olduğu vurgusu yapılan tarayıcıların içinde benim gözüme en çok çarpan. Kendi reklam engelleyicisi var ama bu da "kabul edilebilir reklamları" kapsam dışı bırakıyor. Chrome tabanlı tarayıcılardan Tor ağına bağlanabilen tek türev.

4. Vivaldi

 

"Chrome tabanlı tarayıcılarından biri" etiketinden sıyrılmak ve z kuşağının gözüne girebilmek için renkli dikkat çeken özellikler edinmeye çalışan bir tarayıcı. Neden bilmem, uBO'ya güvenmeyip "Duckduckgo Tracker  Radar" özelliğini eklemiş. Gereksiz. ChatGPT'den uBO ile DuckDuckGo Tracker Radar'ı karşılaştırmasını istedim:

Feature	DuckDuckGo Tracker Radar	uBlock Origin
Tracker Blocking	Yes	Yes
Ad Blocking	Limited	Full
Custom Filters	Limited	Extensive
Element Hiding / Cosmetic Filters	No	Yes
Firewall-like control	No	Yes (Dynamic Filtering)
Advanced User Support	Basic	Power user friendly
Speed/Efficiency	Lightweight	Efficient but more complex
Open-source	Yes	Yes

5. Opera

 

En eski tarayıcılardan. İlk çıktığı dönemlerde ücretsiz olmayan bir iş modeli benimsemişlerdi. O zamanlar Avrupa'da (Norveç?) geliştiriliyordu ve gayet saygın bir tarayıcıydı. Diğer tarayıcılarda olmayan özellikleri (gestures gibi) vardı. 2010'lardan sonra bir ara ne olduysa o da Chrome tabanlı bir tarayıcı olmaya karar verdi. Şu anda Çin merkezli bir firma tarafından geliştiriliyor. Kendi içinde ücretsiz VPN hizmeti sunduğunu iddia ediyor ama onun da basit bir proxy hizmeti olduğu söyleniyor. Yine de işe yarayabilir. 2 sene kullanmazsanız yolda görseniz tanımazsınız; hızlı değişiyor. Güvenli olduğuna dair bir izlenimim yok.

6. Arc

 

Sekme listesini dikey yapmak ve havalı olmak isteyen yeni tarayıcı. Zen varken kullanılmaz derdim ama yine de kendine bir kullanıcı kitlesi oluşturmuş. Ayırntılı bilgim yok.

7. Edge

 

Uzun süre direnen Internet Explorer'ın sancılı ölümü sonrasında ruhu Edge'de tekrar hayat buldu. Bazı kaynaklarda gizlilik ayarları yapılması şartıyla "güvenli" bir tarayıcı olduğuna dair bazı bilgiler bulduğumu hatırlıyorum ama alışkanlıklar herşeydir. Microsoft'tan beklenecek şekilde sıra dışı hiçbir özelliği yok; düz tarayıcı. Ama Copilot'un gelişi ile bir istisnası oldu.

Nisan 2025 itibarı ile bu listedeki tarayıcıların user agent string'leri aşağıdaki gibi

Firefox	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:137.0) Gecko/20100101 Firefox/137.0
LibreWof	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:136.0) Gecko/20100101 Firefox/136.0
Waterfox	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:128.0) Gecko/20100101 Firefox/128.0
Tor	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:128.0) Gecko/20100101 Firefox/128.0
Floorp	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:128.0) Gecko/20100101 Firefox/128.0
Zen	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:137.0) Gecko/20100101 Firefox/137.0
Pale Moon	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:115.0) Gecko/20100101 Goanna/6.7 Firefox/115.0 PaleMoon/33.6.1
Sea Monkey	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64; rv:128.0) Gecko/20100101 Firefox/128.0 SeaMonkey/2.53.20
Chromium	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/137.0.0.0 Safari/537.36
Google Chrome	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/135.0.0.0 Safari/537.36
Brave	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/135.0.0.0 Safari/537.36
Vivaldi	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/134.0.0.0 Safari/537.36
Opera	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/132.0.0.0 Safari/537.36 OPR/117.0.0.0
Arc	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/134.0.0.0 Safari/537.36
Edge	Mozilla/5.0 (Windows NT 10.0; Win64; x64) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/134.0.0.0 Safari/537.36 Edg/134.0.0.0

Bunlar tam bir liste değil, sık kullanılan ya da daha çok benim gözüme çok takılan tarayıcılar.

Son söz, Firefox istemeyen için Zen, Floorp veya Waterfox. Öteki taraftan birşey isteyen için Brave, Chromium veya Edge. Ama küçük projelere dikkat etmek gerek. Bir süre projeyi başarıyla yürüten geliştirici, reddedemeyeceği bir teklif gelmesi durumunda projeyi hiç güven vermeyen bir ticari şirkete satabilir.

2025-12-04 Ek: Kodla kanalının videosunda tarayıcılar parmak izi verileri, reklam engelleme ve RAM kullanımı gibi konularda değerlendirilmişler. 

Bir web sayfasının yüklenme süresini ölçmek

İlk defa bir web sayfasının yüklenme süresini ölçmem gerektiğinde şöyle birşey düşünmüştüm:

(1..5) | % {$a=(measure-command {iwr "http://www.ozmener.net"}).TotalMilliseconds; "$_ - $a"}

Daha sonra farkettim ki bu şekilde sadece varsayılan html, asp veya php sayfasını almaktan başka birşey yapmıyorum. Sayfadaki resimler, script'ler veya başka sitelerden alınan iframe'ler hesaba katılmıyor. Bunu powershell ile nasıl yapacağımı bilemedim. Her konuda bilgili arkadaşım ChatGPT bana

npm install playwright

önerdi. Tabi bunun için önce nodejs'i kurmam gerek. Kurduktan sonra  karşılaştığım hata sonrası bir de

npx playwright install

komutunu verdikten sonra bir measure.js dosyasının içine

const { chromium } = require('playwright');
(async () => {
    const url = process.argv[2] || 'https://example.com';

    // Launch a headless browser with SSL verification disabled
    const browser = await chromium.launch({
        headless: true,  // Optional: Set to false if you want to see the browser
    });
    const context = await browser.newContext({
        ignoreHTTPSErrors: true  // Ignore SSL certificate errors
    });
    const page = await context.newPage();

    // Measure page load time
    const start = Date.now();
    await page.goto(url, { waitUntil: 'networkidle' });
    const loadTime = Date.now() - start;

    console.log(`Page loading time for ${url}: ${loadTime} ms`);

    // Close the browser
    await browser.close();
})();

yazıp komut satırından

node measure.js "http://www.ozmener.net"

yazınca

Page loading time for http://www.ozmener.net: 811 ms

sonucunu aldım. Bir siteye Chromium ile girmek ile Firefox ile girmek arasında bir fark vardır elbet, milisaniyeler seviyesinde. Bu ölçümün hassasiyeti farklı tarayıcıların sayfayı oluşturma performanslarını ölçecek hassasiyette değil. Safi sayfa öğelerinin uzaktan indirilmesi, önemsediğimiz.

SSL sertifikası talep ve kurulum

IIS üzerinde bir web sunucum var. Bu sunucumun trafiğinin güvenli kanaldan gerçekleşmesini istiyorum. İlk iş bir sertifika talebinde (Certificate Signing Request, ya da kısaca CSR) bulunmak. Bu adımda hangi alan adına ait bir sertifika talep ettiğimiz, kendimizi nasıl tanımladığımız, sertifikanın anahtar uzunluğunu belirteceğiz. Dahası IIS (veya başka web sunucular) bir özel anahtar oluşturacak. IIS üzerinde CSR oluşturmak için sol taraftaki ağaç yapısından sunucu adını tıkladıktan sonra orta menüde IIS başlığı altında kalan Server Certificates nesnesini çift tıklayarak içine girmeli ve sağ menüde çıkan "Create Certificate Request..." bağlantısını tıklamalıyız.

ozmener.net sitem için bir sertifika istediğim için common name alanına bunu yazmalıyım. Ben wildcard sertifikası istediğim için *.ozmener.net yazdım. Wildcard sertifikalar aynı alan adına ait alt alan adlarını da kapsayan tipte sertifikalardır. Sadece www.ozmener.net için sertifika isteseydim www.ozmener.net yazabilirdim. Diğer veriler güvenli bir bağlantı ile bize ulaşan kullanıcıların beni nasıl tanımalarını istiyorsam öyle yazdığım veriler. EV (extended validation) gibi bir sertifika istemiyorsak işlem bundan ibaret. EV sertifika için burada yazanların doğru olduğunu belgelememiz gerekir.

Bir sonraki sayfada sertifikanın anahtar uzunluğunu seçiyoruz. Bu, kriptografik işlemlerin ne kadar karmaşık olacağına dair bir bilgi.

Bu adımdan sonra CSR dosyamıza bir isim vererek kaydedeceğiz. Sonra bu CSR dosyasını  sertifika hizmet sağlayıcıya göndermemiz gerekecek. Sertifika üretme süreci tamamlandıktan sonra bizim elimize geçen "sertifika paketi" üreticiden üreticiye değişiklik gösterebilir ama genellikle sertifika sağlayıcının tüm zincirine ait sertifikalar gönderilir. Güncel bir işletim sistemine sahipsek ve hizmet aldığımız sertifika sağlayıcıya ait kök sertifika bilgisayarımızda yüklü ise bunlara ihtiyacımız kalmayabilir. Güncel bir bilgisayara kurulum yaptığımızı varsayarak bu adımı atlıyorum.

Sertifika geldikten sonra yine IIS'in aynı bölümünden bu sefer sağ menüden "Complete Certificate Request..." bağlantısını tıklayarak bizim için üretilen sertifika dosyasını göstermemiz gerek. Friendly name alanına ozmener.net falan yazmaya gerek yok. Burası sadece site yöneticisinin göreceği bir alan. Ben genelde WC_Comodo_2025 falan gibi sertifika tipini (wildcard), sağlayıcı adını ve yıl gibi bilgileri içeren bir etiket kullanıyorum. SSL sertifikaları Computer Certificates>Personal>Certificates altına kuruluyor. Kurulum tamamlandıktan sonra ilgili web sunucuya gelerek sağ menüden "Bindings..." bağlantısını tıklamalıyım.

Burada hedefimiz 443 portu üzerinden gerçekleşecek trafik olduğu için bu satırı çift tıklayarak açılan "Edit Site Binding" penceresinde altta "SSL Certificate" altıdaki açılan menüden yeni kurduğumuz, adı da muhtemelen WC_Comodo_2025 gibi birşey olan sertifikayı seçerek devam ediyoruz. Bundan sonra hizmetlerden birini yeniden başlatmaya falan gerek yok ama istemci bilgisayarlarda sertifikanın yerel bellekte kalmış olması ihtimaline karşı (firefox için) Ctrl+F5 yapmak gerekebilir.

Standart SSL sertifikası kurulumu buraya kadar. Wildcard sertifikamız varsa ve bu sertifikayı başka sunuculara kurmak istiyorsak ek bazı işlemler yapmamız gerekecek. Sertifika sağlayıcımızın bize ilettiği sertifikayı "CSR üretmeyen bir bilgisayara" kurmak istediğimizde hiçbir sorun çıkmadan kurabiliriz. Ancak bu sertifika en son aşamada "Edit Site Binding" penceresinde listelenmeyecektir. Bunun sebebi de eksik özel anahtarımız. Hatırlayalm, özel anahtar CSR talebinin üretildiği bilgisayarda saklanır ve sertifika sağlayıcımızın bize ilettiği sertifikanın içinde yer almaz. Bunu yapmak istiyorsak CSR dosyasını üreten bilgisayarda yeni kurduğumuz sertifikayı "Export private key" diyerek dışarıya aktarmamız ve daha sonra bunu diğer sunucuya da kurmamız gerekir.

Özel anahtarımız (private key) kritik bir bilgi. Bu bilgiyi başkalarıyla paylaşmamamız gerek. Bu amaçla dışa aktarılan dosyaya bir şifre verebiliriz.

Bu adıma dikkat. Encryption seçeneklerinde SHA1 ile biten seçim eski ve güvenli olmayan yöntem. Bir süredir bu yöntemin kullanılmaması öneriliyor. SHA256 ile biten seçenek ile devam ettim.

Ancak kurulum yaptığım bilgisayar biraz daha eski bir sunucu olduğundan şifre ile korunan sertifika dosyasını kurarken şifremin yanlış olduğuna dair bir hata ile karşılaştım. Şifremin kesinlikle doğru olduğunu biliyorum. Sonra anladım ki sebep bu sunucunun SHA256'yı desteklememsiymiş. Geri dönüp CSR'ı oluşturan bilgisayardan sertifikayı tekrar dışarı aktarıp, aktarırken de SHA1 ile şifreemeyi seçerek devam etmek zorunda kaldım.

CSR'ı oluşturan sunucudan başka bir sunucuya wildcard sertifikamı kurmanın birkaç yolu var. IIS>Server Certificates bölümünden Import etmek bunlardan biri. Ancak burada ben sertifikanın tekrar dışarı aktarılabilmesini istemediğim için alttaki kutuyu işaretlememeyi seçtim.

Bunun sonucunda da "Edit Site Binding" penceresinde yeni kurduğum ve içinde özel anahtarımın olduğu sertifikayı içermesine rağmen sertifikayı seçip OK'e bastığımda aşağıdaki gibi bir hata ekranıyla karşılaştım.

Bu hataya System olay günlüğündeki 36870 kimlik numaralı olay da eşlik eder. Burada der ki; 

"TLS sunucu özel anahtarına erişirken hata oldu. Kriptografik modülden dönen hata kodu 0x8009030D, iç hata kodu da 10001. SSPI istemci süreci de System (PID:4)"

Bunun çözümünü şu adreste buldum. Dışarıya aktarılan sertifikanın anahtar yapısında bir bozulma olduğu belirtilmiş. Ya sertifikayı yüklerken "Allow this certificate to be exported" kutusunun işaretli bir şekilde içeriye aktarılması, ya da mmc > certificates kullanılarak içeriye aktarılması gerek. İkinci yöntemi seçtim.

uBlock Origin Lite

Bu geçişi kaçırmışım. Bir ara Google'ın Chrome tarayıcısının eklentileri için oluşturduğu Manifest v3 vardı. uBlock Origin'in v3 uyumlu olmadığından bahsediliyordu ve Chromium tabanlı tarayıcılarda artık güvenilir bir reklam engelleyicinin kalmayacağı düşünülüyordu. Bu dönemde uBlock Origin'in v3'e uyumlu sürümü Lite çıkmış. Chrome Web Mağazası'nda artık uBlock Origin Lite var.

İkinci sırada gözüken uBlock, Raymond Hill'in geliştirdiği eklenti değil.

Madem ortada bir "Lite" sürüm var, merak ettim neleri yapabiliyor, neleri yapamıyordur. Benimle birlikte merak edenler de varmış. Örneğin ssg'nin ekşi sözlük'teki 28.09.2022 tarihli entry'si:

Temel olarak olay bundan ibaret. Firefox'ta hala manifest v2 uyumlu tam sürüm bir uBlock origin kullanılmaya devam ediyor. Ama Chrome Web Store'da artık bu yok, onun yerine v3 uyumlusu var. Daha kısıtlı özellikleri var.

• Youtube reklamları artık engellenmiyor.
• Filtreler otomatik olarak güncellenmiyor, sadece yeni sürüm çıktığında o yüklenirken güncelleniyor.
• Bazı durumlarda regex tabanlı filtrelemeler çalışmıyor.

Ayrıntılar için aşağıdaki bağlantılara bakılabilir. Ama ilk bağlantıda da dediği gibi, uBlock en iyi Firefox'ta çalışıyor.

---

https://github.com/gorhill/uBlock/wiki/uBlock-Origin-works-best-on-Firefox
https://github.com/uBlockOrigin/uBOL-home/wiki/Frequently-asked-questions-(FAQ)
https://github.com/uBlockOrigin/uBlock-issues/issues/338#issuecomment-1332300191
https://github.com/uBlockOrigin/uBlock-issues/issues/338#issuecomment-1507539114
https://www.aboutcookies.org.uk/ad-blockers/ublock-review

Tarayıcı savaşları

 Bugün Reddit'te aşağıdaki ekran görüntüsünü görünce şaşırdım.

Bu "kullanıcı iradesine müdahale" delilini gördükten sonra önce Linux üzerinden Bing'de yaptığım aramada benzer bir sonuç ile karşılaşmadım. Sonra Windows'da Edge ile yaptığım aramada ben de aynı şeyi gördüm:

Bu bir arama motoru. Arama terimlerine karşılık gelen en yakın sonuçları listelemesi gerek. Ama o sonuçları amacına göre değiştiriyor. İlk sıraya reklam görünümlü mesajı koyuyor: "Yeni bir web tarayıcısı indirmenize gerek yok".

İlk adımı bunun gibi görece masum minik müdahaleler sonraki adımlarda hayatımızda daha büyük etkiye sahip, daha rahatsız edici şekillerde kullanılıyor. Bakınız, Cambridge Analytica olayı. "Kullanıcı davranışında belli belirsiz bir değişikliğe sebep olabiliyorsak başarılı sayılırız" denmişti. Kullanıcı verileri kullanılmıyor gibi gelebilir belki ama Linux'ta aynı sonucu vermediğinden yola çıkarak benim işletim sistemimin Windows olmadığı bilgisini kullandı bile.

---

https://www.reddit.com/r/browsers/comments/1crs3d1/who_else_does_this/
https://www.reddit.com/r/Windows11/comments/17b3bu5/microsoft_stop_making_me_feel_bad_for_downloading/
https://www.reddit.com/r/assholedesign/comments/zz8t4i/microsoft_really_does_not_want_you_to_download/
https://www.reddit.com/r/windows/comments/12skbx9/edge_stopping_me_from_downloading_chrome/
https://www.reddit.com/r/shitposting/comments/199sxv9/edging_to_this_rn/
https://www.reddit.com/r/pcmasterrace/comments/199vks2/chat_is_this_real/
https://www.reddit.com/r/firefox/comments/11cpa98/forgot_how_pushy_edge_is_after_a_clean_install/

uBlock sebebiyle görüntülenemeyen sayfalar

uBlock Origin olmazsa olmaz. Ama bazı sayfalarda bileşenlerden bir veya birkaç tanesini engellediği için sayfa ya hiç görüntülenemiyor ya da bozuk görüntüleniyor. Bu durumda -muhtemelen- araç çubuğunda bulunan uBlock'un kırmızı simgesinin üzerinde engellenen içeriğın sayısı yazıyor. Bugüne kadar bu gibi sorunları çözmek için görüntülenemeyen sitelerde uBlock'u tamamen kapatarak yapıyordum. Bu nasıl yapılır; araç çubuğundaki kırmızı kalkan sembülünü tıklayarak açılan küçük penceredeki mavi aç/kapat simgesini (⏻) tıklayarak rengini griye çevirdikten sonra hemen sağında çıkan sayfayı yeniden yükle simgesine tıklayarak.

Ama daha iyi bir yolu var. Öncelikle yaşanan sorunun uBlock Origin'le mi ilgili olduğunu anlayabilmek için geliştirici araçlarından "Ağ" sekmesine geçerek burada (muhtemelen sayfayı yeniden yükledikten sonra) en soldaki "Durum" sütununda örneğin kırmızı bir 🚫 sembolü olan satırların "Aktarılan" sütununda "uBlock tarafından engellendi" yazanlara bakmalıyız. Bu şekilde soruna yol açabilecek bir bileşenin mi engellendiğini hakkında bir fikir sahibi olabiliriz. Ama bu engellemeye hangi kural sebep oldu? Daha da önemlisi şu anda görüntüleyemediğimzi sayfa için nasıl bir istisna kuralı oluşturabiliriz?

 

Yukarıdaki görselde sağ alt köşede yer alan "Daha az" etiketinin üstündeki dişlilerin hemen solundaki simge uBlock Origin'in işlem kaydını tutan günlükçüye ait. Geliştirici araçlarının ağ sekmesindeki satırlar genel olarak Firefox'un her bir öğenin (resim, html sayfası veya script gibi) aktarımı ile ilgili sonuçları listeliyor. Aktarılamayanlar ile ilgili sorumlu uBlock gösteriliyor. Ama günlükçüde ise hangi kural sebebiyle aktarılamadığı, hatta bu sorunu gidermek için nasıl istisna oluşturulabileceği gösteriliyor. Örnek olarak aşağıdaki ekranda kırmızı satırlar uBlock Origin tarafından engellenen içeriğe ait. Fare ile kırmızı satırlardan birine tıkladığımız ne sebeple engellendiği gösteriliyor. Aşağıdaki örnekte en alttaki cloudflareinsights.com'a tıkladığımda açılan küçük pencerede ise daha ayrıntılı bir şekilde hangi filtrenin (||cloudflareinsights.com^) ve hatta hangi listede (Peter Lowe's Ad and tracking server list) yer alan kuralın bu sonuca yol açtığı gösterilmiş. URL satırında ise sorun yaşadığımız sayfanın adresindeki eşleşme vurgulanmış.

Sorunun ne olduğunu, hangi filtre veya hangi listeyle ilgili olduğunu bulduk. Yapılabilecek şeylerden birisi listeyi devreden çıkarmak. Yukarıdaki görselde Peter Lowe's Ad and tracking server list'i devreden çıkarmak için uBlock Origin'in ayarlarından "Filtre Listeleri" sekmesine geçerek altlara doğru "Çok amaçlı" başlığının altında yer alan Peter Lowe's öğesinin başındaki kutunun işaretini kaldırarak yapabiliriz.

Bu en fazla yan etkiye sahip çözüm. Bu şekilde bundan sonra gireceğimiz bütün sitelerde, Peter Lowe'nin bütün çalışmalarını devre dışı bırakıyoruz. Daha az yan etkiye sahip bir çözüm için bir önceki resimde yer alan "Peter Lowe's Ad and tracking server list" bağlantısını tıklayarak açıkan pencerede bizim konumuzla ilgili olan filtreyi bulup (||cloudflareinsights.com^) bunu silebiliriz (aşağıda sarı ile işaretlenmiş tüm satır).

Ancak bu çözüm de bazı yan etkilere sahip. cloudflareinsight.com bir sebeple bu listeye alındığına göre bence bu listede kalmalı. Sadece bu sitede bu adrese erişebilmek için ise yapılabilecek daha farklı bir şey var. Yine günlükçünün ekran görüntüsünde görülen küçük pencerenin statik filtre sekmesine geçtiğimizde bize bir filtre oluşturmayı öneriyor, sadece seçili olan öğe ve bulunduğumuz site ile ilgili.

Bizim ihtiyacımız olan sondaki açılır kutuyu "Engelle" olarak değil, "İzin ver" olarak ayarlamak. Oluştura bastığımızda yeni filtre oluşturulmuş olacak. Bir sebeple bu filtreyi silmek veya değiştirmek istersek konumu uBlock Origin'in ayarlar sayfasında Filtrelerim sayfasında. Eğer çok filtre varsa orada oluşturduğumuz filtrenin aramasını yukarıdaki küçük kutuya yazarak yapabiliriz.

Kurallar oluşturmak hakkında bilgi için şu adres tıklanabilir.