26.11.2022

fedora-repos-archive

Bilgisayarımda bir sorun var. dnf update ile yaptığım güncellemelerin bazılarında işlem yarıda kalıyor, oturum kapanıyor ve kaldığı yerden devam ettiremiyorum. dnf history undo ve dnf history rollback kullanmayı denedim ama DNF NEVRA bulunamadı... gibi bir hata verdi.

Şu adreste buldum ki fedora-repos-archive deposunu etkinleştirince bu hatalardan kurtulabiliyorum.

Önce fedora-repos-archive'i kuralım:

# sudo dnf install fedora-repos-archive

arkasından

# sudo dnf history undo 17 

gibi bir işlemle 17. işlemi geri alabilir, ya da 

# sudo dnf history rollback 16

gibi bir işlemle sorunlu işlem olan 17'den önceki duruma dönebiliriz. Ama --allowerasing veya --skip-broken anahtarlarını kullanmak da gerekebilir.

İşimiz bittikten sonra /etc/yum.repos.d/fedora-updates-archive.repo dosyasındaki

enabled=1

satırını

enabled=0

olarak değiştirmek, her dnf update işlemlerini hızlandıracaktır.

3.11.2022

Powershell muhtelif konular

woshub.com sitesinde bulduğum birkaç güzel powershell bilgisini paylaşmak istedim.

SMB paylaşımları

Birincisi SMB sunucu ve istemcilerle uğraşmak için.

Örneğin bir dosya sunucumuz var. Bu sunucunun yapılandırma bilgilerini görmek için

PS> Get-SmbServerConfiguration

komutunu kullanabiliriz. Burada yazan parametreleri değiştirmek için, örneğin SMBv1'i kapatmak için

PS> Set-SmbServerConfiguration -EnableSMB1Protocol $false -Force

kullanabiliriz. Paylaşılan klasörleri görmek için

PS> Get-SMBShare

paylaşımlardan birini kaldırmak için

PS> Remove-SMBShare paylasim

ve hatta paylaşımda olan açık dosyaları görmek için

PS> Get-SmbOpenFile

kullanabiliriz. Bir istemcide bağlanılmış ağ sürücüleri var mı diye bakmak için

PS> Get-SmbMapping

Yeni bir ağ sürücüsü oluşturmak için, örneğin SUNUCU üzerinde paylaşılan DOSYALAR paylaşımını Z: sürücüsü olarak bir istemciye bağlamak için

PS> New-SmbMapping -Localpath Z: -RemotePath \\SUNUCU\DOSYALAR -Username <kullanici.adi> -Password ***** -Persistent $true -SaveCredential

kullanabiliriz.

Güvenlik Duvarı

Güvenlik duvarını powershell ile yönetmek için de güzel bilgiler var. Örneğin önce hangi ağ profilinde olduğumuzu, ve bu profile göre firewall durumumuzu inceleyelim:

PS> Get-NetConnectionProfile

Burada bilgisayarımızdaki tüm ağ cihazları için (kablolu/kablosuz vs) bilgiler görüntülenir. Bunların içinden bizim hedefimiz olan ağ arayüzüne bakıp "name" alanını kaydedelim. Benim bilgisayarımda Public çıktı. Bundan sonra da firewall'da Public profiline bakalım:

PS> Get-NetFirewallProfile -Name Public

Enabled olarak True görüyorsak bu profilde güvenlik duvarımız etkindir. Değilse etkinleştirmek için

PS> Set-NetFirewallProfile -All -Enabled True

ile bütün profilleri etkinleştirebiliriz.

Varsayılan öyledir ama bir sebeple değişmişse bilgisayarımdaki gelen trafik için herhangi bir kurala uymayan paketleri engellemeyi yaplandıralım:

PS> Set-NetFirewallProfile –Name Public –DefaultInboundAction Block

Uzak masaüstü bağlantısını etkinleştirebilmek için ilgili kural grubunu etkinleştirelim:

PS> Enable-NetFirewallRule -DisplayGroup "Uzak Masaüstü"

Bu kural grubuna dahil olan kuralları görüntülemek için

PS> Get-NetFirewallRule -DisplayGroup "Uzak Masaüstü" | select Name

yazdığımda benim makinemde 3 kural geldi.

Name
----
RemoteDesktop-UserMode-In-TCP
RemoteDesktop-UserMode-In-UDP
RemoteDesktop-Shadow-In-TCP

Grubu etkinleştirdiğimizde 3'ünü de etkinleştirmiş olduk. Bu kuralların eylemleri "İzin ver". Yani bu kurallar gelen trafiğe izin vermek için yaratılıyorlar. Var olmalarının sebebi engellemek değil, izin vermek.

Varsayılan olarak güvenlik duvarı log tutmaz. Engellenen bağlantılar için log tutmayı etkinleştirmek için

PS> Set-NetFireWallProfile -Profile Domain -LogBlocked True -LogMaxSize 20000
        -LogFileName ‘%systemroot%\system32\LogFiles\Firewall\pfirewall.log’

yapabilir, yeni bir kural yaratmak için ise

PS> New-NetFirewallRule -DisplayName 'HTTP-Inbound' -Profile @('Domain', 'Private')
        -Direction Inbound -Action Allow -Protocol TCP -LocalPort @('80', '443')

gibi bir yazım kullanabiliriz.

Var olan bir kuralı değiştirmek için ise Set-NetFirewallRule kullanabiliriz. Örneğin RemoteDesktop-UserMode-In-UDP kuralını devre dışı bırakmak için

PS> Set-NetFirewallRule -Name RemoteDesktop-UserMode-In-UDP -Enabled False

yapmak yeterli. Protokole veya port numarasına göre kural aramak için Get-NetFirewallPortFilter kullanılabilir. Örneğin

PS> Get-NetFirewallPortFilter | where {$_.LocalPort -eq 3389} | ft -Autosize

İle yerel port numarasında 3389 yazan (hem TCP hem UDP) tanımlar gelir. Ama bunlar kural mı, hayır. Kurallarla ilişkisi ne? InstanceID paramteresi ile. Get-NetFirewallPortFilter'ın döndüğü InstanceID parametresini kullanarak kurallar içinde arama yapabiliriz.

PS> Get-NetFirewallRule | where {$_.InstanceID -eq "RemoteDesktop-UserMode-In-UDP"}

Benzer şekilde 

Get-NetFirewallAddressFilter

Get-NetFirewallServiceFilter

Get-NetFirewallApplicationFilter

gibi cmdlet'ler de var.

Tekrarlanan dosyaları bulmak

Her duruma karşılaşılabilecek bir konu da tekrarlanan dosyalar. Bunları bulmak ve temizlemek için bir sürü başka program var elbet, ama powershell ile yapmak başka bir güzel. Bir hedef klasörümüz olsun; örneğin D:\dosyalar gibi. Bu klasörün altındaki diğer alt klasörlerdeki tekrarlanan dosyaları bulmaya çalışalım. Bir dosyanın başka bir dosya ile birebir aynı olduğunu anlamak için dosya özeti (file hash) hesaplamasını kullanabiliriz. Daha sonra da aynı özete sahip dosyaları süzerek sonuçları görebiliriz. Bu işin adımlarını inceleyelim. Önce D:\dosyalar klasörünün altındaki bütün dosyaları listeleyelim:

PS> Get-ChildItem -Path D:\dosyalar -Recursive

Daha sonra bütün dosyaların özetlerini hesaplayalım.

PS> Get-ChildItem -Path D:\dosyalar -Recursive | Get-FileHash

Benzersiz kopyaları değil, sadece tekrarlanan dosyaları listeleyelim. Bunun için Group-Object ile aynı özete sahip hesaplamaları gruplayıp sadece grupta 1'den fazla olan kayıtları görüntüleyelim.

PS> Get-ChildItem -Path D:\dosyalar -Recursive | Get-FileHash | Group-Object -Property hash | Where-Object {$_.count -gt 1} | Foreach-Object {$_.group | Select-Object Path, Hash}

Bu şekilde sadece tekrarlanan dosyaları listeyeleyebildik. Eğer D:\dosyalar klasöründa boyutu 50 MB'tan büyük çok sayıda dosya varsa bu yöntem uzun sürebilir, zira varsayılan SHA256 özetini hesaplamak için yoğun işlem gücü gerek. Bu konu bir iyileştirme önce dosya boyutunu karşılaştırıp sadece aynı boyuta sahip dosyalar için dosya özeti hesaplamaya giderek yapılabilir:

PS> Get-ChildItem -Path D:\dosyalar -Recursive | Group-Object -Property Length | Where-Object {$_.Count -gt 1} | Select-Object -Expand Group | Get-FileHash | Group-Object -Property hash | Where-Object {$_.count -gt 1} | Foreach-Object {$_.group | Select-Object Path, Hash}

Bunun sonucunda çok sayıda tekrarlayan dosya dönüyorsa bunları listenin içinden seçip tam yolunu kopyalayıp silmek zor olabilir. Onun için bu komutun çıktısını Out-GridView'a yönlendirmek, orada çoklu seçimi etkinleştirerek, seçilenleri de silmek önerilmiş. Silme işlemi için -WhatIf kullanılmış, güvenlik gereği. Gerçekten silmek için onu kaldırmak gerek. Tekrar aynı şeyi yazmayayım; yukarıdaki komutun çıktısını $tekrarlanan değişkenine atadığımızı varsayalım.

PS>  $tekrarlanan | Out-Gridview -Title "Silinecek dosyalari secin" -OutputMode Multiple | Remove-Item -Verbose -WhatIf

Sayfada -OutputMode ile -PassThru aynı anda kullanılmış; bu hataya sebep olduğu için ben çıkardım.


18.10.2022

Powershel ile ağ ayarlarını değiştirme

Ağ adresi yapılandırmasını powershell ile yapmaya alışamadım. Çok komut var, hangisi ne iş yapıyor bir türlü kafamda oturtamadım. Grafik arayüze ihtiyaç duymadan IP adresini powershell ile girme yolundaki çabalarımından birini daha paylaşıyorum.

Öncelikle bilgisayarımızda hangi ağ kartları var, bir bakalım.

PS> Get-NetAdapter

Name      InterfaceDescription                       ifIndex Status MacAddress        LinkSpeed
----      --------------------                       ------- ------ ----------        ---------
Ethernet0 Intel(R) 82574L Gigabit Network Connection      10 Up     xx-xx-xx-xx-xx-xx    1 Gbps

Buradan aklımızda kalması gereken, hedef ağ arayüzümüzün endeksi 10. Bunun yerine Get-NetIPInterface'i de kullanabiliriz.

DOS komutu ipconfig'e benzeyen bir komut ise Get-NetIPConfiguration. Bu cmdlet'i -Detailed parametresi ile de kullanmak isteyebiliriz. Bu durumda şöyle bir ayrıntılı çıktı üretir:

ComputerName                          : DESKTOP-6HMFMLR
InterfaceAlias                        : Ethernet0
InterfaceIndex                        : 10
InterfaceDescription                  : Intel(R) 82574L Gigabit Network Connection
NetCompartment.CompartmentId          : 1
NetCompartment.CompartmentDescription : Default Compartment
NetAdapter.LinkLayerAddress           : XX-XX-XX-
XX-XX-XX
NetAdapter.Status                     : Up
NetProfile.Name                       : Ağ
NetProfile.NetworkCategory            : Public
NetProfile.IPv6Connectivity           : NoTraffic
NetProfile.IPv4Connectivity           : Internet
IPv6LinkLocalAddress                  : fe80::458e:8efe:1c9c:c32f%10
IPv4Address                           : 192.168.239.134
IPv6DefaultGateway                    :
IPv4DefaultGateway                    : 192.168.239.2
NetIPv6Interface.NlMTU                : 1500
NetIPv4Interface.NlMTU                : 1500
NetIPv6Interface.DHCP                 : Enabled
NetIPv4Interface.DHCP                 : Enabled
DNSServer                             : 192.168.239.2

Burada büyük bir eksik var: DHCP adresi. Bazen bu çok gerekli olabiliyor. Bunu öğrenmek için WMI/CIM sorgularına ihtiyacımız var:

PS> Get-CimInstance Win32_NetworkAdapterConfiguration -Filter "DHCPEnabled=$true" | Select DHCPServer

Get-NetIPAddress ile TCP ayarlarımızı görüntüleyebiliyoruz. Bilgisayarımızda birden fazla ağ arayüzü (kablolu, kablosuz vs) varsa ve birden fazla IP sürümü (IPv4 ve IPv6)  varsa ve hatta birden fazla IP ataması yapılmışsa liste modunda uzun bir liste çıkar karşımıza. Liste değil de tablo şeklinde yazmak, biraz da alan kısıtlaması yapmak için

PS> Get-NetIPAddress | ft ifIndex, IPAddress, InterfaceAlias, PrefixLength, PrefixOrigin

kullanabiliriz.

Bu adımdan önce bilgisayarımızdaki ağ arayüzlerinin listesini görmek için Get-NetAdapter kullanabiliriz.

Birince senaryomuzda ağ kartımızda DHCP seçili olsun. Yani IP adresimizi bir çeşit sunucudan alıyoruz. Bu durumda yukarıdaki komut şuna benzer bir çıktı üretir:

ifIndex ifAlias IPAddress                    PrefixLength PrefixOrigin
------- ------- ---------                    ------------ ------------
     10         fe80::458e:8efe:1c9c:c32f%10           64    WellKnown
      1         ::1                                   128    WellKnown
     10         192.168.239.134                        24         Dhcp
      1         127.0.0.1                               8    WellKnown

İlk satır, ethernet kartımızın IPv6 kaydı. Altındaki IPv6 için looopback adresi. Üçüncü satır ağımızdaki DHCP sistemi tarafından bize ataması yapılan C sınıfı ağ adresini kullanan ethernet kartımıza ait kayıt. En sondaki de IPv4 loopback kaydımız. Prefix length altağ maskesi (subnet mask). CIDR notasyonu; burada prefix'in 24 olması, altağ maskesinin 255.255.255.0 demek. En son sütunda görüldüğü gibi bu adresi ağımızdaki DHCP bize vermiş.

Ağ kartımızı DHCP'den vazgeçip elle IP adresi ataması yapmaya karar verirsek Set ile başlayan bir cmdlet kullanmadan önce New-NetIPAddress kullanmalıyız:

PS> New-NetIPAddress -ifIndex -10 -IPAddress 192.168.77.7 -PrefixLength 24 -DefaultGateway 192.168.77.2

Burada IP adresimiz, prefix uzunluğumuzu (altağ maskesi) ve varsayılan ağ geçicimizi (default gateway) belirttik. DNS sunucu bilgisi kaldı. Onu da Set-DNSClientServerAddress ile yapacağız.

PS> Set-DNSClientServerAddress -Server 192.168.7.2, 192.168.7.3 -InterfaceIndex 10

Eğer amacımız varolan bir DNS sunucu girişini silmek olsaydı

PS> Set-DNSClientServerAddress -InterfaceIndex 10 -ResetServerAddress

kullanabilirdik. Bu da ikinci senaryomuz; IP adresi ataması yapılmış bir ağ arayüzünün yapılandırmasını görmek için tekrar Get-NetIPAddress cmdlet'ini çalıştıralım:

Get-NetIPAddress | ft ifIndex, IPAddress, InterfaceAlias, PrefixLength, PrefixOrigin

ifIndex IPAddress                    InterfaceAlias              PrefixLength PrefixOrigin
------- ---------                    --------------              ------------ ------------
     10 fe80::458e:8efe:1c9c:c32f%10 Ethernet0                             64    WellKnown
      1 ::1                          Loopback Pseudo-Interface 1          128    WellKnown
     10 192.168.77.7                 Ethernet0                             24       Manual
      1 127.0.0.1                    Loopback Pseudo-Interface 1            8    WellKnown

Görüldüğü gibi elle atadığımız IP adresinin yanında artık "Dhcp" değil, "Manual" yazıyor.

Bu aşamadan sonra eğer varolan atamayla ilgili bir değişiklik yapacaksak Set-NetIPAddress cmdlet'ini kullanabiliriz. Örneğin PrefixLength'i değiştirmek için

PS> Set-NetIPAddress -ifIndex 10 -IPAddress 192.168.77.7 -PrefixLength 16

yapabiliriz. Ama varolan IP adresini değiştirmek mümkün değil. Bunun için varolan atamayı Remove-NetIPAddress kullanarak silmek, daha sonra yine Net-NetIPAddress kullanarak yeniden bir atama yapmak gerek. Var olan IP atamasını silmek için

PS> Remove-NetIPAddress -IPAddress 192.168.77.7

Şu şekilde de olabilirdi:

PS> Get-NetIPAddress -IPAddress 192.168.77.7 | Remove-NetIPAddress

Şu ağ arayüzümüzün üzerindeki IP adresi ataması silindi, ama varsayılan ağ geçidi bilgisi hala duruyor. Onu da silmek için:

PS> Get-NetIPAddress -ifIndex 10 | Remove-NetRoute

Bu durumdan sonra ağ kartımızın 169.254.0.0/16 aralığında bir APIPA adresi ataması olacak:

PS> Get-NetIPConfiguration

InterfaceAlias       : Ethernet0
InterfaceIndex       : 10
InterfaceDescription : Intel(R) 82574L Gigabit Network Connection
NetProfile.Name      : Tanımlanmayan ağ
IPv4Address          : 169.254.195.47
IPv6DefaultGateway   :
IPv4DefaultGateway   :
DNSServer            : 8.8.8.8
                       8.8.4.4

Get-NetIPAddress ile baktığımızda ise

Get-NetIPAddress | ft ifIndex, IPAddress, InterfaceAlias, PrefixLength, PrefixOrigin

ifIndex IPAddress                    InterfaceAlias              PrefixLength PrefixOrigin
------- ---------                    --------------              ------------ ------------
     10 fe80::458e:8efe:1c9c:c32f%10 Ethernet0                             11    WellKnown
      1 ::1                          Loopback Pseudo-Interface 1          128    WellKnown
     10 169.254.195.47               Ethernet0                             16    WellKnown
      1 127.0.0.1                    Loopback Pseudo-Interface 1            8    WellKnown

Vurgulamak istediğim, PrefixOrigin sütunundaki Wellknown alanıydı.

Son durumda bu ağ kartını tekrar DHCP'den IP adresi alacak şekilde ayarlamak kaldı. Bunu yapmanın ön koşuşu tüm IP adresi atamasını temizlemek. Ondan sonra ise

PS> Get-NetAdapter | Set-NetIPInterface -Dhcp Enabled

Bu komutu verdikten hemen sonra ağ kartımı kontrol ettiğimde DHCP'den bir IP adresi ataması almadığını gördüm. Şu sitede son aşamada bir kez daha Remove-NetRoute'ı çalıştırmak önerilmiş. Bu oldu; ama benim tercihim ağ kartını disable edip tekrar etkinleştirmek (Restart-NetAdapter ?) oldu:

PS> Get-NetAdapter | Disable-NetAdapter

PS> Get-NetAdapter | Enable-NetAdapter

Tamamen Powershell dünyasında kalma amacımıza hizmet edecek başka iki cmdlet daha DNS önbelleğini görüntüleme ve/veya silme için aşağıdakiler olabilir

PS> Get-DNSClientCache

PS> Clear-DNSClientCache


Windows 11 için uzaktan sunucu yönetim araçlarını yükleme

Uzaktan sunucu yönetim araçları (Remote Server Administration Tools, RSAT) Windows iş istasyonlarından sunucuları yönetmek için kullanılan araçlar. Eskiden bunları yüklemek için Microsoft'un sitesinden indirilen bir paketi kurardık. Artık farklı.

İki kurulum yöntemi var, birincisi grafik arayüzden. Başlat menüsündeki aramaya "İsteğe Bağlı Özellikler" (Optional Features) yazalım. Açılan pencerede üstteki "Özellikleri görüntüle" düğmesine basalım. Tüm özelliklerin içinde RSAT ile ilgili olanları süzmek için ise üstteki arama kutusuna da RSAT yazalım. Benim sistemimde 21 bileşen listelendi. Bunların yanındaki kutuları işaretleyerek istenenlerl kurabiliriz. Hepsi için 21 kutunun işaretlenmesi gerek.

İkinci yol, Powershell. Yönetici yetkileriyle açılmış bir powershell penceresinden aşağıdaki gibi bir komutla isteğe bağlı özelliklerin arasında isminde RSAT geçenleri listeleyebiliriz:

PS> Get-WindowsCapability -Name RSAT* -Online

Evet, Powershell'de Optional Features yerine Windows Capability terimi kullanılmış.

Bunların tümünü kurmak için yukarıdaki komutun çıktısını Add-WindowsCapability cmdlet'ine göndermemiz gerek.

PS>  Get-WindowsCapability -Name RSAT* -Online | Add-WindowsCapability -Online

Hem Get-WindowsCapability hem de Add-WindowsCapability cmdlet'inde kullanılan -Online parametresi, çalışan işletim sistemi üzerinde işlem yapılmasından dolayı.

Powershell çözümü 21 ayrı pakete tıkalmak zorunda kalmamak için daha mı pratik?

11.10.2022

Powershell ve yazıcılar

Bir bilgisayardaki yazıcıları listelemek için

PS> Get-Printer

kullanılabilir. Listelenen yazıcılardan birini paylaştırmak için ise

PS> Set-Printer -Name "HP Laserjet 1300" -Shared $True -ShareName "HPLJ1300"

gibi bir komut iş görür.

Paylaşılan bir yazıcıyı da (başka bir bilgisayara) eklemek için

$yazici = "\\sunucu\HPLJ1300"

Invoke-Command -ComputerName UZAKBILGISAYAR -ScriptBlock {
(New-Object -Com Wscript.Network).AddWindowsPrinterConnection($Using:$yazici)
}

yeterli.

Powershell'de yerel betik veya değişkenleri uzak betiklerde kullanmak

Diyelim yerel bilgisayarda bir değişkenimiz var:

$yol = "D:\logs"

Normal şartlar altında yerel bilgisayarda tanımlanan değişkenlerin kapsamları yerel bilgisayardaki betik ortamında kalır. Uzaktaki bilgisayarda çalıştırılan aşağıdaki gibi bir kod hata vermese de beklenen çıktıyı üretmez:

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { Get-ChildItem -Path $yol }

Yerel değikenin kapsamıını uzaktaki bilgisayarı da içine alacak şekilde genişletmek için şu iki yöntemden birini kullanabiliriz:

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { Get-ChildItem -Path $Using:yol } 

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { Get-ChildItem -Path $yol } -ArgumentList $yol

Değişkene ilave olarak yerel bilgisayarda oluşturduğumuz yerelfonksiyon() gibi bir fonksiyon varsa ve bunu uzak bilgisayarda çalıştırmak istiyorsak bu durumda da aşağıdaki gibi yol izleyebiliriz:

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { $Function:yerelfonksiyon } 

Alternatif yöntem olarak ArgumentList parametresini de kullanabiliriz:

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { yerelfonksiyon } -ArgumentList -${function:yerelfonksiyon}

Benzer şekilde bu fonksiyona parametre olarak yine yerel bilgisayarda tanımlanmış değişkenler göndereceksek

$ Invoke-Command -Computername UZAKPC -ScriptBlock { yerelfonksiyon $deger1 $deger2} -ArgumentList ${function:yerelfonksiyon},$deger1,$deger2

---

https://stackoverflow.com/questions/30304366/powershell-passing-function-to-remote-command

5.09.2022

Powershell ile dosyaların sahibini değiştirme

Grafik arayüz bir yöntem; ama biz Powershell ile yapmak istiyoruz.

Hedefimiz $hedef değişkeninde olsun. Dosyamızın yeni sahibi de BILGISAYAR\kullanıcı hesabı olsun.

Önce bir acl değişkeni oluşturalım:

PS> $acl = Get-Acl -Path $hedef

Daha sonra da bir hesap nesnesi oluşturalım.

PS>  $hesap = New-Object-TypeName System.Security.Principal.NTAccount -ArgumentList "BILGISAYAR\kullanici"

Daha sonra $acl nesnesinin içinde yer alan Owner'ı değiştirelim.

PS> $acl.SetOwner($hesap)

Daha sonra da bunu Set-Acl ile dosya sistemine yansıtalım.

PS> Set-Acl -Path $hedef -AclObject $acl

Güzel.

---

[1] https://stackoverflow.com/questions/22988384/powershell-change-owner-of-files-and-folders

[2] https://learn-powershell.net/2014/06/24/changing-ownership-of-file-or-folder-using-powershell/

16.08.2022

Nirsoft araçları ve güvenlik

Uzun bir süredir Nirsoft.net sitesinde yayınlanan ücretsiz (ama kapalı kaynak kodlarına sahip) bazı araçların varlığından haberdarım ve zaman zaman kullanıyorum. Örneğin Sysinternals araçlarından biri olan TCP View'un benzeri olan ama gerek IP adresi gerek protokol bazında listeyi filtreleme özelliğine sahip CurrPorts, çok sayıda hedefi gerek ICMP gerekse TCP üzerinden pingleyebilen PingInfoView. Bunlarla da sınırlı değil, bir sürü güzel minik tatlı progam var sitede genel kullanıma açık.

Ama birçok antivirüs ve güvenlik sisteminde yıllardır bu programların bir kısmı "zararlı kod" olarak sınıflandırılıyor. Nirsoft sitesinde bu konuya özel bir sayfa var. Burada deniyor ki; bazı antivirüs yazılımları, araçlarımız ile ilgili "yanlış alarm" (false positive) verebilir, bu gerçeği yansıtan bir durum değil. Başka sitelerde Nirsoft araçları ile ilgili PUA (Potentially Unwanted Application - Muhtemel İstenmeyen Program) sınıflandırması yapılmış. Yani araçlardan birkaçı internet tarayıcılarında kaydedilmiş şifreleri görmeye izin verdiğinden, ya da ağ cihazlarının izlenmesine, ekran görüntülerinin alınmasına sebep olabileceği ve kullanıcıların istekleri dışında kullanım amacına sahip olmasından dolayı varsayılan olarak karantiya alınması gerektiğine dair bir sınıflandırma yapılmış ([1], [2], [3]).

Sadece bu sebeple güvenlik yazılımlarının yıllardır ısrarla bu "zararsız" programları bu kategoriye alması ilginç geldiği için biraz daha araştırdım ve şu Youtube videosuna ve orada bahsedilen şu yazıya denk geldim. Bu yazı da başka bir uzman ile vardıkları sonucu şöyle özetlemiş; Nirsoft araçlarının içinde doğrudan kötü olmayan ama kötüye kullanıma çok açık, hatta önüne geçilmezse işletim sisteminde istenmeyen bazı sonuçlara yol açabilecek kodlar var.

Bu iki arkadaş, Nirsoft geliştiricisi olarak sitede ismi geçen kişiye durumu bildirdiklerini, ama geliştiricinin bu konuyla ilgili bir çabasını göremediklerini, hatta kendilerine cevap bile vermediğinini ifade etmişler. Eğer konu burada kapansaydı Nirsoft geliştiricisinin kötü niyetli bir insan olduğu çok net olurdu sanırım. Ama yorumlarda geliştiriciye ulaşma yöntemleri eleştirilmiş. Daha "doğrudan" yöntemlerin neden kullanılmadığı sorulmuş.

Konu yine ortada kaldı. Ama ben bu aşamada Nirsoft araçlarına daha az güvenmem gerektiğ sonucunu çıkardım.

---

[1] https://superuser.com/questions/1508706/does-nirsoft-utilities-have-a-virus

[2] https://www.bleepingcomputer.com/forums/t/448129/is-nirsofts-software-safe/

[3] https://www.reddit.com/r/Hacking_Tutorials/comments/f6813s/nirsoftnet_software_are_safe/

3.08.2022

zsh

 Linux kabuğu (shell) olarak zsh'i denemek istedim. Fedora kullandığım makineye şu satırla kurulum yaptım:

$ sudo dnf install zsh util-linux-user

util-linux-user paketi, varsayılan kabuğu zsh olarak kullanmamızı sağlayacak chsh'e sahip.

Şu aşamada açtığımız ilk terminal hala varsayılan kabuğu (çoğu durumda bash) kullanıyor olacaktır. zsh'e geçmek için ya terminalde zsh yazıp elle giriş yapmamız lazım, ya da terminal'i açar açmaz zsh'in gelmesi için chsh'i kullanmamız lazım:

$ chsh -s $(which zsh)

Bunu sudo/root ile çalıştırmaya falan gerek yok. Sadece kendi kabuğumuzu değiştiriyoruz. Dolayısıyla mevcut kullanıcının parolasını girmemizi isteyecek. Bundan sonra bir kez oturumu kapatıp tekrar açmak gerek.

chsh kullanmayan başka bir yöntem ise usermod'u kullanmak:

$ sudo usermod -s $(which zsh) $(whoami)

Bir sonraki oturum açılışında artık varsayılan kabuğumuz zsh olacak. İlk açılışta da bir yapılandırma ekranı bizi karşılayacak.

zsh, aynı bash gibi profilin altında .zshrc adındaki bir yapılandırma dosyasına ihtiyaç duyar. Bu ekran, bu yapılandırma dosyasının olmaması durumunda çıkıyor. zsh'i yanlışlıkla çalıştıranlar ve henüz bir .zshrc dosyası oluşturmadan çıkmak isteyenler için (q) seçeneği makul. Eğer boş bir yapılandırma dosyası oluşturup devam etmesini istiyorsak (0)ı, ya da tam gaz yapılandırmaya geçmek için (1)i seçmemiz gerek. Bu durumda sıradaki ekranımız şöyle olacak:

Ben bu ekranda (1)e basarak komut geçmişi ile ilgili varsayılan ayarları kabul ediyorum, (2)ye basarak komut tamamlama sistemi ile ilgili varsayılanları kabul ediyorum, ve (4)e basarak da (1), (2), (3) ve (5)'i (s)ye basarak ayarlıyorum. Her ekrandan da (0)a basarak ayarlarımı hatırlamasını ve nihayetinde yukarıdaki ekrana döndüğümde de (0) seçeneği için açıklama "boş bir .zshrc dosyası oluşturup çıkmak" yerine "ayarları kaydederek çık"a dönüştüğünde bu seçenek ile ayarları kaydedip çıkmayı seçiyorum.

İşler bittiğinde yukarıdaki gibi bir ekran ile karşılaşıyorum. Aslında prompt'ta sadece değişen $ karakterinin yerine % karakterinin gelmiş olmasının dışında bir fark gözükmüyor.

Bu arada yukarıda yazan birkaç açıklamaya vurgu yapalım; bu çalışan karşılama ekranını tekrar çalıştırmak için

$ autoload -Uz zsh-newuser-install
$ zsh-newuser-install -f

yazabiliriz. Ayrıca .zshrc yapılandırma dosyasında 

# Lines configured by zsh-newuser-install
# End of lines configured by zsh-newuser-install

satırları arasına müdahale etmememiz, yapaacğımız değişiklikleri bu satırlar dışına eklememiz önerilmiş.

Bu noktada sade bir zsh'ımız oldu. Biraz daha renklendirmek için oh-my-zsh kurmayı tercih ediyorum. curl kullanarak

$ sh -c "$(curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/ohmyzsh/ohmyzsh/master/tools/install.sh)"

ya da git clone ile

$ git clone git://github.com/robbyrussell/oh-my-zsh.git ~/.oh-my-zsh

ilgili dosyaları aldıktan sonra profil klasörümüzün altında .oh-my-zsh gizli klasörü oluşacak. oh-my-zsh bize hazır bazı temalar getirecek. Curl yöntemini seçtiysek .zshrc dosyasına varsayılan tema da girilmiş olacak. git clone yaptıysak bu işi el ile yapmamız gerekecek. Mevcut temalara göz atmak için projenin github sayfasına bakabiliriz. Bir tema seçtikten sonra .zshrc dosyasına 

ZSH_THEME="robbyrussell"

gibi bir tema adı yazmak, temamızı her açtığımızda rastgele değişecek şekilde belirlemek için

ZSH_THEME="random"

ya da belli birkaç temanın içinden rastgele seçmek için

ZSH_THEME_RANDOM_CANDIDATES=( "robbyrussell" "agnoster" )

yapılabiliyor.

zsh'i güzel yapan şeylerden biri de eklentileri. Çok kullanılan 2 güzel eklenti Fedora'nın depolarında mevcut. Kurmak için

$ sudo dnf install zsh-autosuggestions zsh-syntax-highlighting

yazmak yeterli. Kurulum sonrası bu iki eklentiyi yapılandırmamıza dahil etmek için yine .zshrc dosyasını açıp son satıra şu satırları eklemek gerek:

# plugins
source /usr/share/zsh-autosuggestions/zsh-autosuggestions.zsh
source /usr/share/zsh-syntax-highlighting/zsh-syntax-highlighting.zsh

Bu eklentilere ek olarak zsh-Z, fsf de kullanılabilir.

Oh-my-zsh ile gelen plugin'ler de faydalı olabilir.Herhangi bir plugin'i etkinleştirmek için .zshrc dosyasına

plugins=(rails git ruby)

gibi isimlerini yazmak gerek.

Görselliğe seviye atlatacak powerlevel10k temasını yüklemek için ise

$ git clone --depth=1 https://github.com/romkatv/powerlevel10k.git ~/powerlevel10k
$ echo 'source ~/powerlevel10k/powerlevel10k.zsh-theme' >>~/.zshrc

yazabiliriz. En son satırdaki echo ile source'u .zshrc'ye ilave etmek yerine aşağıdakini de yapabiliriz

ZSH_THEME="powerlevel10k/powerlevel10k"

Niye 2 kere powerlevel10k yazdık? Çünkü profil klasörümüzün içinde powerline10k klasörünün içindeki powerlevel10k dosyasını göstermeye çalışıyoruz.

Powerlevel10k'in github sayfasında özel bir fonta ihtiyaç duymadığı, ama ek karakterlere sahip bir font ailesinin avantajlarını kullanabileceği yazılmış. Dolayısıyla şu fontlardan birini kullanmak isteyebiliriz:

Nerd Fonts,  

Source Code Pro,  

Font Awesome

Powerline

Powerlevel10k'yı etkinleştirdikten sonraki ilk açılışta aşağıdaki gibi bir ekran ile karşılaşacağız.

Görülebileceği gibi seçili fontlar ile bazı karakterleri göstermeyi deniyor ve bunların uygun şekilde gözüküp gözükmediği konusunda kullanıcıdan bir geri dönüş bekliyor. Diamond için hadi neyse, ama bir sonraki ekrandaki asma kilit sembolü için Fedora'nın varsayılan sabit genişlikli fontu monospace yeterli olmadı. Şu sayfada anlatıldığı gibi powerlevel10k-media reposundaki fontları indirdim.

$ cd $HOME/Downloads
$ wget https://github.com/romkatv/powerlevel10k-media/raw/master/MesloLGS%20NF%20Regular.ttf
$ wget https://github.com/romkatv/powerlevel10k-media/raw/master/MesloLGS%20NF%20Bold.ttf
$ wget https://github.com/romkatv/powerlevel10k-media/raw/master/MesloLGS%20NF%20Italic.ttf
$ wget https://github.com/romkatv/powerlevel10k-media/raw/master/MesloLGS%20NF%20Bold%20Italic.ttf

Kurmak için Gnome fonts uygulaması ile açtıktan sonra sağ üst köşedeki Kur düğmesine bastım. Kurultuktan sonra bu düğme pasif hale geldi.


powerlevel10k'i tekrar yapılandırmak istersek

$ p10k configure

çalıştırmak gerek.

2.06.2022

Linux'ta Forticlient ile VPN ve internet

 Linux'ta fortisslvpn ile VPN yapaken internete bağlanamıyordum.

$ ip r

ile route tablomu incelediğimde 

default dev ppp0 proto static scope link metric 50

gibi fazladan bir satır gördüm. Bu, herşeyi VPN sanal arayüzüne göndermesini söylüyor. Windows'da forticlient böyle çalışmıyor; trafiğin sadece gereken kısmı VPN tüneline gidiyor, diğer kısmı varsayılan ağ geçidimize yönlendiriliyor. Linux'ta da aynısını yapalım, bu satırı silelim:

$ sudo ip route del default dev ppp0

4.05.2022

Manjaro'da düşük güç kipine giriş ve çıkış kayıtları

Hibernate ve suspend durumlarına ait kayıtları incelemek için bulduğum yöntemler şunlar:

$ journalctl -u systemd-hibernate.service --output=short-iso

$ journalctl -t systemd-sleep --output=short-iso

 Ayrıca beklenmeyen kapanmalarla ilgili şu bilgiler de faydalı olabilir.

12.04.2022

Eventlog ve provider listeleri

Türkçesi olay günlüğü ve sağlayıcı/tedarikçi listeleri. Windows işletim sistemlerinde oluşan olayları arka planda kaydeden bir olay günlüğü mekanizması vardır. Vista öncesi sistemlerde standart olarak Sistem (System), Güvenlik (Security) ve Uygulama (Application) gibi olay günlüklerine daha sonra Uygulama ve Hizmet Günlükleri (Application and Service Logs) altındaki diğer günlükler eklendi.

Powershell'in olay günlükleri ile ilgili ilk cmdlet'i Get-EventLog idi. Bu cmdlet, standart olay günlükleriyle çalışmakta yeterliydi. Örneğin bir makinedeki olay günlüklerinin listesini alabilmek için:

> Get-EventLog -List 

kullanabiliriz. Vista öncesi sistemlerde olay günlüklerine kayıt düşen bileşenlere kaynak (source) denirdi. Sisteme yeni kurulan bir sürücü, yeni bir yazılım, istediği olay günlüğüne kendi uygun gördüğü kaynak ismiyle kayıt düşerdi. Örnek olarak aşağıdaki olay kaydına bakalım:

Bir hizmetin durumu hakkında bizi bilgilendiren bu olay kaydını Sistem olay günlüğüne yazan kaynağın adı "Service Control Manager". Alışkanlıklar daha sonra biraz değişiti. Vista ile birlikte "Uygulama ve Hizmet Günlükleri"ni okumak için hem Get-Eventlog'dan başka bir cmdlet'e ihtiyaç duyuldu, hem de Kaynak (Source) teriminin yerine Sağlayıcı (Provider) geldi.

Yeni cmdlet Get-WinEvent oldu. Vista sonrası sistemlerde var olan yeni logların listesini alabilmek için de önceki örneğe eşdeğer olarak

> Get-WinEvent -ListLog *

geldi. Bu şekilde hiçbir ölçüt belirtmeden sadece * kullanara sorgularsak çok uzun bir liste ile karşılaşabilriz. Bunun yerine örneğin içinde powershell geçen olay günlükleri için

> Get-WinEvent -ListLog *powershell*

yazabiliriz.

Get-EventLog'da olmayan, ama Get-WinEvent ile gelen -ListProvider parametresi de bir önceki paragrafa konu sağlayıcıların listesini alabilmek için:

> Get-WinEvent -ListProvider *

Bu komut da benzer şekilde uzun bir liste verecek. Onun yerine örneğin içinde içinde sadece Sysmon geçen sağlayıcıları görebilmek için

> Get-WinEvent -ListProvider *sysmon*

yazabiliriz.

Get-Eventlog cmdlet'i için benzer bir -ListProvider parametresi yoktu. Bunun yerine kullanılabilecek yöntem şu olabilirdi:

> Get-WmiObject -Class Win32_NTEventLOgFile | Select-Object FileName, Sources

Bu şekilde her olay günlüğüne kaydedilmiş sağlayıcı (ya da kaynakları) ayrı ayrı görebiliriz.




11.03.2022

Powershell'de alias aramak

Get-Alias komutunun varsayılan araması bir alias'ın hangi cmdlet'e karşılık geldiğini bulmaya yönelik. Örneğin

PS> Get-Alias sls

CommandType     Name                           Version    Source
-----------     ----                           -------    ------
Alias           sls -> Select-String

Bazen ihtiyacım tam tersi oluyor; yani select-string'in alias'ı nedir, bunu bilmek istiyorum. Ama Get-Alias'ın böyle bir araması hata ile sonuçlanıyor:

PS> Get-Alias Select-String

Get-Alias : This command cannot find a matching alias because an alias with the name 'select-string' does not exist.
At line:1 char:1

Get-Alias komutunun ne gibi bir çıktı ürettiğini görmek için Get-Member (gm) cmdlet'ini kullanarak çıktı alanlarını inceledim.

PS> Get-Alias sls | gm

HelpUri             : https://go.microsoft.com/fwlink/?LinkID=113388
ResolvedCommandName : Select-String
DisplayName         : sls -> Select-String
ReferencedCommand   : Select-String
ResolvedCommand     : Select-String
Definition          : Select-String
Options             : None
Description         :
OutputType          : {Microsoft.PowerShell.Commands.MatchInfo, System.Boolean}
Name                : sls
CommandType         : Alias
Source              :
Version             :
Visibility          : Public
ModuleName          :
Module              :
RemotingCapability  : PowerShell
Parameters          : {[InputObject, System.Management.Automation.ParameterMetadata], [Pattern, System.Management.Automation.ParameterMetadata], [
                      Path, System.Management.Automation.ParameterMetadata], [LiteralPath, System.Management.Automation.ParameterMetadata]...}
ParameterSets       :

Yukarıdaki alanların içinde kırmızı ile belirttiğim Definition aradığım alan. Get-Alias'ın parametrelerinin içinde de böyle bir bölüm vardı. Bunu kullanarak:

PS> Get-Alias -Definition Select-String

CommandType     Name                          Version    Source
-----------     ----                          -------    ------
Alias           group -> Group-Object

sonuca ulaştım.

Dosyaların içinde geçen bir kelimeyi saymak

Sıkça olarak anahtar kelime araması yapmak için powershell Select-String'i (sls) kullanıyorum:

PS> sls anahtar_kelime D:\logs\*.log

Bu şekilde çok sayıda dosyanın içinde geçen anahtar_kelime satırı listeleniyor, powershell penceresinde satırlar akıp gidiyor. Bazı durumlarda anahtar kelimenin geçtiği satırdan çok hangi dosyada kaç kere geçtiği, veya en çok hangi dosyada geçtiği önem kazanır. Bu durumlarda Group-Object ile sayım yapıyorum:

PS> sls anahtar_kelime D:\logs\*.log | group path

Bu sonucu biraz güzelleştirmek için verileri count alanına göre sıralamak ve bir tablo şeklinde görüntülemek faydalı oluyor:

PS> sls anahtar_kelime D:\logs\*.log | group path | sort count -desc |ft * -Autosize

Her durumda powershell!

10.03.2022

Windows oturum açma geçmişi

Bir kullanıcı bir Windows bilgisayarda oturum açtığında 4624 olay kaydı oluşur. Ancak ağ üzerinden bağlanma, uzak masaüstü bağlantısı ve kilitli bilgisayarı açmak da dahil olmak üzere birçok durumda yine 4624 olayı kaydedilir. Oturum açma çeşitleri (Logon Type) olarak şu tabloya bakılabilir:


Logon Type Logon Title Description
0 System Sadece "System" hesabı için kullanılır.
2 Interactive Gerçek oturum açma olayı.
3 Network Ağ üzerinden oturum açma. Örneğin bir paylaşıma erişme.
4 Batch Batch logon type is used by batch servers, where processes may be executing on behalf of a user without their direct intervention.
5 Service Service Control Manager tarafından başlatılan bir hizmete ait kayıt.
7 Unlock Kilitli bilgisayarın kilidinin açılmasına ait kayıt.
8 NetworkCleartext Bir kullanıcı ağ üzerinden oturum açmış, ama parola hash olarak değil, açık şekilde gönderilmiş.
9 NewCredentials Oturum açılırken üretilen token tekrar kullanıldı ama yeni oturum açma bilgileri (kullanıcı adı ve parola) belirtti.
10 RemoteInteractive Uzak masaüstü ile bağlantı kuruldu.
11 CachedInteractive Oturum açma sırasında parolayı doğrulamak için etki alanı sunucusuna (DC) danışılmadı, yerel kayıt bilgileri (cache) kullanıldı.
12 CachedRemoteInteractive RemoteInteractive ile aynı, iç izleme için denmiş (?)
13 CachedUnlock Sanıyorum kilit açarken DC'ye danışmadan yerel kayıt bilgilerinin (cache) kullanılması durumu.

Etki alanı olmayan bir bilgisayara yapılan oturum açmaları arıyorsak 2 veya 7'ye bakmalıyız. Etki alanına üye bir bilgisayar için ise 2, 11 ve 13 olabilir.

Get-WinEvent ile şu şekilde yapılan bir sorgu ile olay gövdesindeki bütün bilgileri görmek yüksek olasılıkla mümkün olmayacaktır:

PS> Get-WinEvent -Filterhashtable @{LogName="Security";Id=4624}

TimeCreated                      Id LevelDisplayName Message
-----------                      -- ---------------- -------
2022-03-10 20:49:38            4624 Bilgi            Bir hesapta başarılı bir şekilde oturum açıldı....

Bunun yerine hem oturum açma tipini hesaba katıp, hem de EventProperty nesnesi ile daha güzel bir çıktı üretmek mümkün. 4624 olayı için EventProperty üyeleri şöyle:

0 : Subject User SID
1 : Subject Username
2 : Subject Domain Name
3 : Subject Logon Id
4 : Target User SID
5 : Target Username
6 : Target Domain Name
7 : Target Logon Id
8 : Logon Type
9 : Logon Process Name
10: Authentication Package Name
11: Workstation Name
12: Logon GUID
13: Transmitted Services
14: LmPackageName
15: Keylength
16: ProcessId
17: ProcessName
18: IP Address
19: IP Port
20: Impersonation Level
21: Restricted Admin Mode
22: Target Outbound Username
23: Target Outbound Domain Name
24: Virtual Account
25: Target Linked Logon Id
26: Elevated Token

4771 Pre-Authentication failed hatasının EventProperty nesnesi içindeki 4 numaralı üye Status için şu ayrıntılar verilmiş:

StatusKerberos RFC tanımı Açıklama
0x1 Client's entry in database has expired  
0x2 Server's entry in database has expired  
0x3 Requested protocol version # not supported  
0x4 Client's key encrypted in old master key  
0x5 Server's key encrypted in old master key  
0x6 Client not found in Kerberos database Bad user name, or new computer/user account has not replicated to DC yet
0x7 Server not found in Kerberos database New computer account has not replicated yet or computer is pre-w2k
0x8 Multiple principal entries in database  
0x9 The client or server has a null key administrator should reset the password on the account
0xA Ticket not eligible for postdating  
0xB Requested start time is later than end time  
0xC KDC policy rejects request Workstation restriction
0xD KDC cannot accommodate requested option  
0xE KDC has no support for encryption type  
0xF KDC has no support for checksum type  
0x10 KDC has no support for padata type  
0x11 KDC has no support for transited type
0x12 Clients credentials have been revoked Hesap devre dışı, süresi dolmuş, kilitlenmiş veya oturum açma saatleri dışında.
0x13 Credentials for server have been revoked  
0x14 TGT has been revoked  
0x15 Client not yet valid - try again later  
0x16 Server not yet valid - try again later  
0x17 Password has expired Parolanın süresi dolmuş
0x18 Pre-authentication information was invalid Genellikle yanlış parola
0x19 Additional pre-authentication required*  
0x1F Integrity check on decrypted field failed  
0x20 Ticket expired Frequently logged by computer accounts
0x21 Ticket not yet valid  
0x21 Ticket not yet valid  
0x22 Request is a replay  
0x23 The ticket isn't for us  
0x24 Ticket and authenticator don't match  
0x25 Clock skew too great Workstation’s clock too far out of sync with the DC’s
0x26 Incorrect net address IP address change?
0x27 Protocol version mismatch  
0x28 Invalid msg type  
0x29 Message stream modified  
0x2A Message out of order  
0x2C Specified version of key is not available  
0x2D Service key not available  
0x2E Mutual authentication failed may be a memory allocation failure
0x2F Incorrect message direction  
0x30 Alternative authentication method required*  
0x31 Incorrect sequence number in message  
0x32 Inappropriate type of checksum in message  
0x3C Generic error (description in e-text)  
0x3D Field is too long for this implementation  

Bunları kullanarak daha şekilli bir çıktı için şöyle bir komut mümkün:

PS> Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName="Security";Id=4624} | 

Where-Object {$_.properties[8].Value -eq 2} |

Select-Object TimeCreated, Id, @{Name="Username";Expression={$_.properties[5].Value}}, @{Name="LogonProcName";Expression={$_.properties[9].Value}}, @{Name="AuthPkgName";Expression={$_.properties[10].Value}}, @{Name="IPAddress";Expression={$_.properties[18].Value}}

Bunun sonucunda çıktı şöyle olur:

TimeCreated           Id Username LogonProcName AuthPkgName IPAddress
-----------           -- -------- ------------- ----------- ---------
2022-03-10 19:53:21 4624 user1    Advapi        Negotiate   -
2022-03-10 19:53:21 4624 user2    Advapi        Negotiate   -
2022-03-10 19:53:21 4624 user2    Advapi        Negotiate   -
2022-03-10 19:53:14 4624 user4    User32        Negotiate   127.0.0.1
2022-03-10 19:53:14 4624 user5    User32        Negotiate   127.0.0.1

Oturum kapatma olayı 4634, oturum açma hatası (yanlış parola/kullanıcı adı) 4625 olayları ile sorgulanabilir. Oturum kapatma için EventProperties nesnesinde 5 alan vardır. 4625'te ise 4624'tekine benzer sayı ve nitelikte alanlar vardır.

26.02.2022

Linux os-prober

Grub'ın disk(ler)deki diğer işletim sistemlerini bulmak için kullandığı os-prober'ı biliyordum ama komut satırından çalıştırıldığında çıktılarını gösterebildiğini yeni öğrendim:

$ sudo os-prober

Bunun sonucunda da diğer işletim sistemleri grub menüsündeki sırasıyla listelenir.

20.01.2022

Uzak bilgisayardaki açık dosyaları listelemek

Yerel bilgisayarda açık dosyaların listesini değişik şekillerde alınabiliyor. Resource Monitor, Process Monitor veya komut satırından handles.exe ile bunu yapmak mümkün. Ama uzak bilgisayardaki açık dosyalar için aynı şeyi yapmak zor. Her seferinde uzak masaüstünden bağlanıp bunu yapmak da istemiyorum. Önce psexec ile handles'i uzak bilgisayarda çalıştırmayı düşündüm ama hem çok yavaş sonuç döndü, hem de dönen sonuçlarda görmeyi istediğim açılan dosya ile bu dosyayı açan proses aynı satırda yer almadığı için find.exe veys findstr.exe ile süzmek mümkün olmadı.

Sonra bugün öğrendiğim başka bir araç buldum: openfiles.exe

Bugüne kadar kullanmamış olmama şaşırmakla birlikte aynı anda şu adreste gösterilen şekilde powershell ile birlikte kullanmak çok hoşuma gitti.

PS> openfiles /Query /S SERVER01 /FO CSV /V | ConvertFrom-Csv | Out-GridView

Bu şekilde gelen grid nesnesinin içinde kelime araması yapmak da mümkün.

Bunu bir powershell fonksiyonu yaparak sadece bilgisayar adını değiştirerek çağırmak da güzel oldu:

function Get-OpenFiles
{
   [CmdletBinding()]
   param(
      [string]$Computername=$env:COMPUTERNAME,
      [string]$Output
   )

   if ($Output -eq "table")
   {
      openfiles /Query /S $Computername /FO TABLE /V
   }
   elseif ($Output -eq "csv")
   {
      openfiles /Query /S $Computername /FO CSV /V
   }
      elseif ($Output -eq "list")
   {
      openfiles /Query /S $Computername /FO LIST /V
   }
   else
   {
      openfiles /Query /S $Computername /FO CSV /V | ConvertFrom-Csv | Out-GridView
   }
}

Bu şekilde hiçbir Output parametresi verilmezse grid yeni bir pencerede grid nesnesinde görüntülenecek. Diğer seçeneklerde de console host içinde tablo, liste ve csv formatında çıktı almak mümkün.

Ek 2022-11-04: Yönetici yetkilerine sahip olmayı gerektiren openfiles.exe'yi kullanan bu yöntemden daha iyisi SmbShare modülü ile birlikte gelen Get-SmbOpenFile cmdlet'idir. openfiles'ı bulduğumda SmbShare modülünün varlığından haberim yoktu.

18.01.2022

Powershell ile diskleri yönetmek

Yeni bir disk geldi. Bilgisayara bağlantısını yaptıktan sonra ilk açılışta elbette gözükmeyecek. Öncelikle diski initialize (Diski Başlat) edip disk bölümleri oluşturmalıyız. Bunu grafik arayüz yerine powershell'den yapalım.

Önce bilgisayarda takılı diskleri listeyelelim

> Get-Disk

Number Friendly Name               HealthStatus   OperationalStatus   Total Size Partition Style
------ -------------               ------------   -----------------   ---------- ----------
0      Samsung SSD 860 PRO 512GB   Healthy        Online               476.94 GB GPT
1      TOSHIBA HDWL120             Healthy        Online                 1.82 TB RAW

Son satırda Partition Style olarak RAW gözüken disk, yeni takılan diskimiz. Bunun üzerinde yeni bölümler oluşturmadan önce bu diski initialize etmemiz gerek.

> Get-Disk -Number 1 | Initialize-Disk -PartitionStyle GPT

Initialize-Disk cmdlet'inin varsayılan partition style'ı GPT, yani yazmaya gerek yok aslında. MBR yapmak için açıkça belirtmek gerek.

Bu işlemden sonra diskimiz bir GPT disk olarak bölümlendirmeye hazır. Yeni bir disk bölümü oluşturalım:

> Get-Disk -Number 1 | New-Partition -Size 500GB -Driveletter P -Offset 500GB

Bu komut ile önce disk listesinde görülen 1 numaralı diski seçip new-partition cmdlet'ine gönderdim. Bu cmdlet ile de üzerinde 500 GB'lık bir disk bölümü oluşturup P: sürücü harfi ile erişilmesini istedim. Offset parametresinin varlığını göstermek istediğim için kullandım. Disk bölümünü boş diskin başında değil de ortasında yaratmak istersek bunu kullanabiliriz. Boyut olarak bütün diski kullanmasını istersek -UserMaximumSize parametresini kullanabiliriz.

Son aşamada bu sürücüyü biçimlendirmemiz gerek.

> Format-Volume -Driveletter P -Filesystem NTFS -AllocationUnitsize 8192

Bu komut ile de P: sürücümüzü NTFS dosya sistemi kullanarak biçimlendirip her disk biriminin (segment) 8192 Byte boyutunda olmasını sağladık.

Daha sonra bu disk bölümünün boyutunu değiştirmek istediğimizi varsayalım. Yanlış disk/bölüm üzerinde işlem yapmamak için önce Get-* cmdlet'leriyle seçimizi yapıp sonrasında bu seçimi boru "|" karakteriyle işlemi yapacak cmdlet'e gönderelim:

> Get-Disk -Number 1 | Get-Partition -PartitionNumber 2 | Set-Partition -size 512GB

Daha kısa bir şekilde

> Get-Partition -Driveletter P | Resize-Partition -Size 512GB

da diyebilirdik.

Var olan bir disk bölümünden kurtulmak için

> Get-Partition -Driveletter P | Remove-Partition

Bir diskteki bütün disk bölüm yapısını silmek için

> Clear-Disk -Number 1

Offline bir diski online yapmak için

> Get-Disk -Number 1 | Set-Disk -IsOffline $False


16.01.2022

Çalışan linux sistemde DNS ve DHCP sunucuları bulmak

Açık bir linux sistemimiz var. Geçerli DNS sunucuyu ve eğer IP ataması otomatik yapılmışsa bu atamayı yapan sunucuyu (DHCP) nasıl buluruz?

$ resolvectl dns

Global:
Link 3 (wlp4s0): 8.8.8.8 1.1.1.1

Bu komutla sistemimize ataması yapılmış olan 2 DNS sunucu gözüküyor. Ama bunlardan biri aktif. Diğeri yedek. Hangisi aktif, onu bulmak için de:

$ resolvectl status

Link 3 (wlp4s0)
...
Current DNS Server: 1.1.1.1
...

Şu an çalışan sunucu 1.1.1.1'miş.

Peki DHCP sunucu? Çalışan sistem IP adresini bir DHCP sunucudan almışsa muhtemelen journalctl loglarına bir kayıt düşmüştür. Ama atamayı yapan sunucunun IP adresi geçmiyor olabilir. Fedora'da DHCPACK anahtar kelimesiyle yapılan aramada sonuca ulaştım.

$ journalctl -b -g DHCPACK

Jan 16 02:39:33 fedora dhclient[43751]: DHCPACK of 192.168.0.13 from 192.168.0.1 (xid=0x3ef11a2b)

Bu bir sonuç vermezse dhcpcd paketi işimizi görebilir:

$ dhcpcd -T wlp4s0

...

wlp2s0: offered 192.168.0.13 from 192.168.0.1

...

Ağda gerçekleşen trafiği izlemek de bir seçenek olabilir:

$ sudo tcpdump -i wlp4s0 udp port 67 and port 68 -vvv

IP yenileme sürecini tetiklemek:

$ sudo dhclient -d -nw wlp4s0

Ya da dhclient.leases dosyasına bakmak (root ile)

# less /var/lib/dhcp/dhclient.leases

Bazı sistemlerde

# less /var/lib/NetworkManager/internal-d785775d-11eb-47a9-84bf-40f2cf9426bb-wlp4s0.lease

Belki de nmap ile bir DHCPDISCOVER broadcast'ı yapmak

$ sudo nmap --script broadcast-dhcp-discover -e eth0


11.01.2022

Ubuntu yansılarını değiştirmek

Ubuntu güncelleştirmeleri için kullanılan sunuculara yansı (mirror) deniyor. Dünya üzerinde, hatta Türkiye'de bile bir sürü yansı var. Bunların hepsi her durumda aynı performansı vermiyor. Hatta bazen erişimlerle ilgili hatalar yaşanabiliyor. Bu durumda değiştirmek gerekebiliyor.

Değiştirme yöntemlerinden biri apt-mirror-updater. Ama bu apt ile değil, pip ile yükleniyor. Yüklü değilse önce pip'i yüklemek gerek:

$ sudo apt install python3-pip

ardından pip ile hedef paketimiz apt-mirror-updater'ı yüklemek gerek

$ sudo pip3 install apt-mirror-updater

Bu paketle birlikte apt-mirror-updater'in aşağıdaki parametrelerine sahip oluyoruz:

apt-mirror-updater -l  # --list-mirrors; yansıları listele
apt-mirror-updater -a  # --auto-change-mirror; otomatik değiştir
apt-mirror-updater -b  # --find-best-mirror; en iyiyi bul
apt-mirror-updater -c  # --change-mirror=MIRROR_URL; verileni seç
apt-mirror-updater -u  # --update (apt update'i kullan ve başarılı sonuç elde edene kadar ara)

Başka bir alternatif de yine pip ile kurulabilen apt-select:

$ sudo pip3 install apt-select

Bununla ülke bazlı bir seçim yapılabilir:

$ sudo apt-select --country TR

Ya da ülkedeki en iyi 3 tanesi seçilebilir:

$ sudo apt-select --country TR -t 3 --choose

2022-08-27 Ek: Bir gün sources.list dosyasının bozulmamış halini bulmak durumunda kalırsak şu adreste bu dosyanın bozulmamış halinin /usr/share/doc/apt/examples/sources.list konumunda bulunduğu, onu etkin liste yapmak için

sudo cp /usr/share/doc/apt/examples/sources.list /etc/apt/sources.list

ile bozulanın üstüne kopyalayabileceğimiz söylenmiş. Ama bu listede universe ve multiverse repository'leri olmadığı, bunları aşağıdaki şekilde ekleyebileceğimiz belirtilmiş:

sudo add-apt-repository universe
sudo add-apt-repository multiverse
sudo apt update

---

[1] https://askubuntu.com/questions/1093451/how-to-switch-apt-mirror-from-the-commandline

Ubuntu'yu yükseltmek

Ubuntu'nun normal ve LTS (Long Term Support) olarak iki farklı yayını (release) var. Normal için yılda 2 kez güncelleme yayınlanıyor. LTS ise daha uzun süre desteğe sahip. Bu yayındaki paketler için de normal yayında olduğu gibi güncellemeler geliyor ama dağıtım (distro) güncellemesi 2 yılda bir. Her ikisi için de yükseltme süreci aynı.

İlk iş mevcut depolarda paket güncelleştirmeleri var mı yok mu bakmak:

$ sudo apt update && sudo apt dist-upgrade

Bu adımda normalde dist-upgrade yerine sadece upgrade kullanırdım. İkisinin farkı şöyle açıklanmış; upgrade sadece var olan paketleri yenileri ile değiştirir. Bağımlılık çakışmalarını (dependency conflict) çözmek için ekranda sorular sorar. dist-upgrade ise bağımlılık çakışmalarını yükseltmekten yana çözer, kalkması gereken paketleri kaldırır, yenileriyle değiştirir vs.

Bu aşamadan sonra sistem bir yeniden başlatmaya ihtiyaç duyabilir. 

$  cat /var/run/reboot-required
*** System restart required ***

ile bakıp gerekiyorsa bir yeniden başlatma yapmamız gerek.

Dağıtım güncellemesini komut satırından yapmak için update-manager-core paketini kurmalıyız. Bazı kaynaklarda ubuntu-release-upgrader-core paketi de önerilmiş, ama gerekli olduğunu görmedim.

$ sudo apt install update-manager-core

Sistemimiz LTS ise normal yayın güncelleştirmelerini almayacaktır. Bir kontrol edelim:

$ cat /etc/update-manager/release-upgrades |grep Prompt

Buradan dönen değer lts (aynen böyle, küçük harflerle) ise sistemimiz bir sonraki LTS güncelleştirmesini bekliyor demektir. Beklemeyelim, hemen güncelleştirip normal döngüye dönelim dersek ilgili dosyadaki LTS'yi normal (hepsi küçük harf olur) ile değiştirmek gerek.

Bu aşamadan sonra dağıtım güncelleştirmesini başlatalım:

$ sudo do-release-upgrade

Kararlı sürüme geçmeden önce geliştirme aşamasında (development) olan sürüme geçiş yapmayı zorlamak için yukarıdaki  komutu -d parametresi ile çalıştırmak gerek:

$ sudo do-release-upgrade -d

Ubuntu GNOME'da GUI ile güncelleştirmelerin kontrolü

$ update-manager -c

ile yapılabilir. Ayrıca yeni yayın geldiğinde bunu bildiren grafik arayüzü tekrar göstermek istersek

$ /usr/lib/ubuntu-release-upgrader/check-new-release-gtk

2022-05-14 ekleme: Mevcut LTS'yi yeni LTS'ye yükseltmek istiyorsak ve yeni LTS sürümü yayınlanmış olmasına rağmen

Checking for a new Ubuntu release
There is no development version of an LTS available.
To upgrade to the latest non-LTS development release
set Prompt=normal in /etc/update-manager/release-upgrades.

şeklinde bir mesajla karşışalıyorsak bunun açıklaması şurada belirtildiği gibi LTS'nin ilk güncellemesinden sonra (örneğin 20.04 LTS'den 22.04 LTS'ye yükseltmek için 22.04.1'in çıkmasını, ki bu da 2022'nin Ağustos ayı başı gibi öngörülmüş) mümkün olacağı. Böyle bir durumda yine de yükseltmek için update-manager'ı -d anahtarı ile çalıştırmak ya da /etc/update-manager/release-upgrades dosyasında Prompt=normal yapmak gerek.

Bazen de güncelleme sisteminde bir bug ile karşılaşılması durumunda geçici olarak yükseltmelerin kapatıldığı da (örneğin 21.10'dan 22.04'e geçiş snapd bug'ı sebebiyle biraz geciktirilmiş durumda) aynı kaynakta belirtilmiş.

Fedora'yı yükseltmek

Fedora her yıl 2 kez yeni sürüm çıkartıyor. Birisi Nisan gibi yılın ilk yarısında, ikincisi de Ekim gibi yılın ikinci yarısında. Ocak 2022 itibariyle güncel sürüm 35. Nisan gibi 36'nın çıkması bekleniyor.

Tümü komut satırından gerçekleşecek bir yükseltme için öncelikle mevcut paketlerimi güncel sürümlerine yükseltmem öneriliyor:

$ sudo dnf update --refresh

Bu adımda yeni çekirdek kurulumu yapıldıysa sistemi bir kez yeniden başlatmak gerek. Kurulmadıysa bir sonraki adımda sistem yükseltmesi için ihtiyaç duyulan dnf eklentisini kurmam gerek:

$ sudo dnf install dnf-plugin-system-upgrade

Şu anda amacımız sürüm 36'ya yükseltmek olduğu için aşağıda releasever=36 yazacağız ama daha sonraki yükseltmelerde bu daha yeni sürümler de olabilir. Fedora, resmi olarak tek seferde en fazla 2 sürüm yükseltmeyi destekliyor. Yani sürüm 34 kullanıyorsak doğrudan --releasever=36 yazabiliriz.

$ sudo dnf system-upgrade download --refresh --releasever=36

Buradaki --refresh parametresinin amacı, en son update yaptıktan sonra depolara bir kez daha bakıp yeni güncellenmiş paket var mı yok mu, kontrol etmek. Bu komut duruma göre 1 GB'tan daha fazla verinin indirilmesini gerektireceği için uzun sürecektir. İndirme sırasında, yeni yüklenmekte olan sürüme ait deponun GPG anahtarını doğrulamanız istenecek. GPG Fedora yüklemesini yaptığımız DVD/USB imajı Fedora'nın sitesinden indirildiyse ve çok büyük bir kumpasın içinde değilsek bu zaten doğru anahtar olacaktır ama yine de bir kontrol etmek için https://getfedora.org/security/ adresine girip bakabilir, yeni sürüme ait anahtarı ekranda yazan ile karşılaştırabiliriz. Benzer şekilde rpmfusion deposu kuruluysa bu depoların da (free ve non-free) GPG anahtlarını https://rpmfusion.org/keys adresinden doğrulayabiliriz.

İndirme tamamlandıktan sonra ekranda bir sonraki adımda çalıştırılması gereken adımlar yazacak:

$ sudo dnf system-upgrade reboot

Bu adımda az önce indirilen paketlerin tümünün kurulması gerçekleşecek. Fedora eğer grub menüsünde ilk sırada değilse başında durum açılmasını sağlamak ya da belki grub'da geçici bir süre varsayılan yapmak gerekebilir. Tüm kurumlum işlemleri tamamlandıktan sonra, hiç ciddi bir sorunla karşılaşmadım, umuyorum ki normal açılacak. Sonra kısa bir temizlik yapmak iyi olabilir:

$ sudo dnf system-upgrade clean

$ sudo dnf clean packages


snap

Fedora'nın flatpak'ine karşı Ubuntu'unun snap'i. Elbette bir tek bu iki dağıtımda değil, başka dağıtımlarda da kullanılıyor, ikisi de. Wikipedia'ya göre önce Flatpak yayınlanmış, sonra snap. Aslında Snap hakkında Flatpak'in çıkışına karşı yapılmış ve kullanıcıları Canonical ekosistemi içinde tutmaya yönelik, açık kaynak kod anlayışına ters bir hareket olduğu söylenmiş.

Bütün bu önbilgiler ışığında, Flatpak'e girdikten sonra snap'e de bir giriş yapayım.

Varsayılan olarak kurulu geliyor, gelmiyorsa

$ sudo apt install snapd

ile kurulabilir. Kurduktan sonra bir paket aratmak için find komutu kullanılır:

$ snap find spotify

ya da kurulu olan paketleri görmek için

$ snap list

bir paket ismi ile de listeleme yapılabilir

$ snap list spotify

Kurmak içinse 

$ snap install spotify

Kurulu snap paketleri için güncellemeleri görmek için

$ snap refresh --list

Bir paketi (örneğin spotify) güncellemek için

$ snap refresh spotify

Tüm güncellemeleri kurmak için ise

$ snap refresh

Snap logları journalctl ile kaydediliyor. Görmek için 

$ journalctl -u snapd

Snap ile kurulan spotify şöyle bir konumdan çalışır:

/snap/spotify/56/usr/share/spotify/spotify